Online Reporter
Siphathokuhle Ngulube
Salibonani bafundi. Ngithemba liqhuba kahle ezifundweni zenu njalo lamalungiselelo emihloliso ahamba kahle. Kuleli iviki sizakhangela Izindlela zokuphendula imibuzo kuphepha lenu lesibili lapho elizathola khona uhlelo.
Sikhumbule phela bafundi ukuthi kwesinye isikhathi ungabe ulolwazi kodwa wehluleke ukubeka kuhle kuzimpendulo ngendlela okukhangelelwe ngayo. Imibuzo yohlelo ibuya ngendlela ezine. Umbuzo ungabuya usithi, qamba ukuba amagama ayini ngohlelo lwesiNdebele. Lapha ukhangelelwe ukuba ube lolwazi lokuthi amagama owaphiweyo angene kuziphi izincezu zenkulumo.
Kufanele ibala ulichaze ngokugcweleyo. Ake sithi umutsho ubusithi, Abafana laba bathanda ukudla. Besesifica kudwetshelwe laba. Omunye umfundi usengathi yisabizwana adlule. Yebo yisabizwana kodwa phela izabizwana zinengi ngakho uyabe ungaliqambanga kuhle ibala. Omunye umfundi usengamane athi yisabizwana sokukhomba ame lapho. Yebo yisabizwana sokukhomba kodwa akuphelelanga. U laba yisabizwana sokukhomba eduze. Lapha ke uyabe usuliqambe ngokugcweleyo ngendlela ukhangelelwe ngumabumba imihloliso.
Zinengi incezu zenkulumo ezidinga ukuchazwa ngokugcweleyo. Ibizo liyimihlobo eminengi ngakho akukhangelelwanga ukuba uphe impendulo ethi libizo, hatshi. Qamba ngokugcweleyo ukuba ngumhlobo bani webizo.
Izichasiso lazo ziyimihlobo eminengi. Izichasiso esiyisiphawulo, esiyisibaluli, inani, ubumnini. Igama kalichazwe ngokugcweleyo ukuthi liyiwuphi umhlobo wesichasiso hatshi ukuphonguthi yisichasiso.
Sikunanzelele ke lokhu bafundi ukuze sithole imiklomelo ekhangelelweyo. Omunye umbuzo ujwayele ukubuya usithi tshengisa ukuba igama lakhiwe njani. Nxa kuthiwa tshengisa kudingakala ukuba uveze ukuba igama lize lakhiwe nje kuhlanganiswe njani iziqa ukuze lelo bala liphume. Asithi umutsho uthi, Umfana lo uyagula. Kudwetshelwe igama umfana. Nxa kuthiwa tshengisa
Um- + – fana.
Esinye isibonelo, Ngifuna lawo amabhuku. Sifice kudwetshelwe u lawo. Kutsho impendulo yethu izakuba ngu
la + -w- + -o.
Sesitshengisile khonapha ngoba akuzange kuthiwe sichaze. Ake sithi umbuzo ubuye usithi, chaza ukuba amagama akhiwe njani. Isibonelo
Umfana lo uyagula. Kudwetshelwe umfana.
um- + -fana
Nxa sesichaza sizakutsho
um – isiqalo sebizo
fana – isiqu sebizo.
Lokhu esikwenze ngaphezulu yikho ukuchaza okukhangelelweyo. Abanye abafundi bayake balahleke balandise bacine sebefaka lokungayisikho. Le indlela esichaze ngayo ngaphezulu ilula kukalutshwane ukuthi umfundi enze iphutha.
Kuqakathekile ke ukuba sazi ukuthi ucezu lwenkulumo oluthile lwakhiwa ngani lani ukuze sanelise ukuchaza kuhle. Umbuzo njalo ungabuya ubuza ukuba igama lisebenzeni kumbe lisebenze njani emutshweni.
Isibonelo, Isigqoko esimhlophe ngesomtshado. Sifice kudwetshelwe igama esimhlophe. Igama leli liyisichasiso esiyibumnini. Senzani isichasiso emutshweni, siyachaza. Zonke izincezu zenkulumo zilomsebenzi emutshweni. Kumele sibewazi lowo msebenzi ukuze sanelise ukuphendula umbuzo lo. Ibizo lingaba ngumenziwa kumbe umenzi emutshweni, isichasiso siyachaza, isenzo siyalandisa, isibanjalo siyalandisa, isandiso sikhanyisa, isenzukuthi siyakhanyisa, isibabazo siyababaza. Yiyo indlela esiphendula ngayo lo umbuzo.
Asinanzeleleni singalahli imiklomelo ngezinto ezilula nje esizaziyo. Ngithemba sizakulandela kahle lokhu. Sizaqhubeka njalo ngeviki ezayo sikhangela izindlela zokuphendula imibuzo. Asihlanganeni ngeviki ezayo.
