MBALA KWANGU KUNENI!

Mbala ndekwemahhuba wose, tihala zwatinofukidza nazo mibili yedu. Mbala kwedu kakale kolakidza buyiswi gwedu, mabvilo edu nemamo akuhhe.

Mumabvilo ebanhu, mbala kwenhu kolakidza bugalo gugwe, n’hingo waanota, tshipi yaanongina kose neludzi gugwe.
Mbala kwenhu kakale kungabe zila yelebeleka, wakapakatila engabe alinlongo ntshwa, wakambala zwitema akazila ngobe akafigwa.

Ngono mahhuba anasi ludandi nenhanga dzelebelesana gwetilakidza mbala kwebanhu banozibgwa kwazo kunota naswibo tikahaka mbala sayibo.

Kunabanolila beti mbala kwanasi hakutjina mazwibhato. Lila koku kobva kwazo kwazo mubanhu batema bamu Afrika.

Kukayi sebanhu batema kunazila yatake timbala nayo inolakidza tebama kwedu nemazwibhato edu.
Nhu wetjikadzi watjikula wayembala nhako inohhalila nungo dzembili dzinonga mapfudzi nezwidzwa.

Kukayi kwakuligaabadzo bona mme bakambala bhurugwi. Nebasikana batjakula babembala zwinohhalila zwidzwa. Botate babesingambale bokabhudula bekakunyayila mubanhu.

Ngono mahhuba anasi umwe nomwe unombala sekwaanohaka. Nowana nsikana utjakula akambala-zwe kawuso inosiya kombo kuhhe, nekabhudula tjinosiya zwidzwa kuhhe.

Unohwa etendeleka zwe esingabone nlandu. Nekubamwe bakadzimayi ndiko ndiko. Nowana nkadzimayi akambala izwezwi bobhotsotso zwinosunga mbili zwikati mfi! Uwana magalo atjizwiyana mubhurugwi, mbeli iko hatito leba.
Hulo tjobe tjiboneka zwatjo tjakazwibuta muzumba. Kwaanopinda balume besala betobela nemeho nhu edza ekuniwa kene endozwilobelela munti.

Lubaka gunjinji mbala nayeyi zila kotolebgwa kene kokopewa mubanhu bedzimwe njudzi. Kana ludandi gwakatjithama hango ikabe ntunu un’ompela (globalisation).

Tjatabona tjimbabgwa nabomazibgwa bakule tetobelela-bo timbala. Tikabona Beyonce akambala tjakati tembala-bo. Kana kukayi ma Afrika hatitozibgwa patimile.

Kohha tjampupuludze kubhehhugwa tjititutila kumahwahhuba. Kumuka kubuya tjimwe tjititutila kuburwa. Midzi yakatjidliwa nentjenje.

Ndatongota zuwo nebamwe nditi ndiwe kuti ibo banotini nembala kwemahhuba anasi. Zuwo yeyi yatikala mumabunga ezuwisana mumhepo – mizamakwayi (soshomidiya).

Nebunji bandazuwa nabo babelila beti zila yatinombala nayo mahhuba anasi inotidusa bunhu gwedu. Bamwe mme banoyi MaNyaa bekati banobhakhwa nehoni hape bebona nhu wetjikadzi akambala nezila yekuti nobe ubona kuti yeliya “dundulu”.

Bendilana nayeyi ndebeleko bamwe tate banoyi taWhuma bekati mbala kwanasi kosa honi, hakutjina mazwibhato.
Mbala koku banhu kwabanolila nako kotikala nekunabotate. Bamwe botate banasi banonda zwabo bakambala zwikabhudula zwinodusila zwidzwa zose kuhhe, nhu ebva elonga nekawuso. Kukayi hhulo nlume watjikula wayembala nezila inamazwibhato ngobe kungatikala ekahangana namezwale babe muzila.

Ngono bengalingana tjini bose bendila banhu mbudlo. Bomme bandazuwa nabo bekati balume bakalinga sola betjikadzi koga nayibo benda mbudlo.

Nolz ekati kunabamwe botate basingahake kula banozwita zwanana banonda bakambala bobhotsotso kusi besakambala tshimwe.

Bamwe banhu bekati konda nekuti uyani kakale uponi. Kukayi ndizo hakupota banhu bembala zwinodziya zwinonga majesi. Nyanyayidzana netjimo tjetji ndiko kunotjenamisa.

Kukayi hawungati ulimbaki ukawanika ubaka wakambala whomba dzesiwa, wakambala kabhudula nepatapata ngobe ungapelela wakubala.

Kuyago wale kukayi bamwe betjikadzi nowana bakambala bekasiya zwidzwa kuhhe belimun’umba dzetembezela.
Kukayi ikoku kungadzingayidza betjilume nebadiyi bamile mbeli, kana kukayi banoti bambala bekajalo bekasaziba negala betshika nhako.

Mbagwa kwemabhurugwi nebanhu betjikadzi bamwe bekati nlayo wendzimu hawutokubvuma.
Banojalo betondeka lukwalo gwaDutoronomi 22.5 gunowanika mundebo mbuya gunoti betjikadzi besimbale zwembalo zwebalume, nebalume basimbale zwebetjikadzi.

Ngono hatizi kuti kati ngono kutshipi banongina tjini. Bamwe bekati hakuna tjingatiwa kana kwabe fashion. Ngono tjinonaka ne fashion wuti inobuya ikapinda. Bo jujethi (georgette) bakambiwa na Sikhuza bakapinda.
Gumwe lubaka mbala konda nekuti uponi kakale utani. Kungatjenamisa tibona n’hhuhha kene nhutana endolisa n’ombe akambala sutu. Nlongo endolezwa tezwale akambala zwinosiya zwidzwa nemahhamu kuhhe.

Zwingwe zwawungambala ulimunzi wakaGetjenge hawungazwimbale ulikaMazwaligwe, ulikaMasendu kene kuNopemano.

Nda mbudlo kungakugwisanya nebazwadzi nebatungamili kanyi, kana mutjibanhu tjedu mwana ndewenzwadzi wose.

Khani yembala kwanasi hayingapele nasi. Bamwe banoti nhu ngambale nezila yaanozwiwha nayo. Ukawha kuti indazo wakambala bhotsotso ita ujalo.

Bekati kakale umwe nomwe ngalinge kukwe esilinge kuti bamwe bakambala tjini.
Banonyanyayidzana nendebo yeyi bekati ndila banhu mbudlo hakuzonaka ngobe kudusa nhu mamo nentuzi uwe. Iwe nokubona tjini wale?

Related Posts

Isibanjalo siyaqhutshwa

Kuviki edlulileyo sitshengise ukwakhiwa kwezibanjalo ngesabizwana sokukhomba kuzo zonke izigaba. Sithe abafundi beqedisise izibanjalo lezi kusiya kusigaba 15. Lamhlanje siqala ngalokhu esikuphawulayo kulezi zigaba. Isibanjalo esivumayo sakhiwa ngokuqalisa ngo-yi- esabizwaneni.…

Gwanda North community intensifies fight against drug and substance abuse

Sukulwenkosi Dube-Matutu [email protected] GWANDA North Constituency has intensified its fight against drug and substance abuse, with community members implementing various measures aimed at curbing the growing social challenge. Stakeholders on…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×
×