UMONGAMELI welizwe leSouth Africa, uCyril Ramaphosa usezimisele ezintweni ezine okumele bazenze njen-gohulumende ukulwisa ukuhlukunyezwa kwabesifazane ngesikhathi esethula inkulumo yakhe ngoLwesibili.
URamaphosa uthule le nkulumo ngemva kokwanda kwezehlakalo zokubulawa kwabesifazane eKurhuleni. Ezintweni azibalile ukuthi bazozibhekisisa indaba yamacala angaxazululeki ngenxa yokungatholakali kom-khondo, ukuphepha kwabesifazane, ukubheka izindawo eziyingozi lokuthi kuphangise uikuchwayisiswa amaca-la okuhlukunyezwa kwabesifazane.
Uthe uPhiko lwezokuShushisa kuzwelonke kumele lube selulezimpendulo emva kwensuku ezingu-60 ngamacala okuhlunyezwa kwabesifazane. Wathi akumelanga kuvikelwe udlame lwasemakhaya ngenxa yokuthi abanye be-silisa bazitshela ukuthi balelungelo lokwenza noma yini kwabesifazane ngoba kuyibo abondlayo noma abale-mali.
“Abesifazane kumele bavikelwe bangahlukunyezwa. Njengohulumende asikenzi okwaneleyo ukubavikela abe-sifazane. Eminyakeni eyisikhombisa edlule ngangikhuluma into efanayo. Njengamanje sekuyizisulu ezintsha kodwa amacala kuseyilawo ayenziwa ngaleso sikhathi. Bonke omasipala kumele babe sebekwazi ukuveza zonke izindawo eziyingozi ezindaweni zabo ezinsukwini ezingu-90 ukwenqabela lobu ubugebengu,” esho.
Uthe kusungulwe uphenyo olujulileyo olungaphansi kweSekela likaKhomishana wamaPholisa kaZwelonke ukuqinisekisa ukuthi kubanjwa umenzi wobubi. Okwamanje uthe akukho okuveza ukuthi lezi zigameko zenziwa ngumuntu oyedwa yini. Uthe izinsiza zokuthi kuliwe lala, ama cala sezengeziwe. Lokho uthe kuzovela ngesikha-thi uNgqongqoshe weMali esethula isabelo mali sakhe. Izinkantolo ezibheke amacala athinta ucansi uthe zan-disiwe. Izikhungo zeThuthuzela uthe ziyaqhubeka ukweluleka ngokomqondo losizo lwezomthetho kwabasindile.
Ezinye izinto azibalule ukuthi unxuse uNgqongqoshe wamaPholisa noNgqongqoshe wezoBulungiswa beseben-zisana loPhiko lwamapholisa iSouth African Police Services (SAPS), uPhiko lwezokuShushisa kuZwelonke ukuthi babhekisise amacala angaxazululiwe okubulala, ukuzama ukubulala, awokudlwengula athinta ucansi kwabe-sifazane lezingane.




