Abathatha imali kuZimSwitch kumele bakhuphe izithupha na kumbe hatshi?

ABACUPHI beCriminal Investigation Department (CID) Victoria Falls bathe bephosa inkezo yeMatabeleland North District Criminal Investigation Officer (DCIO) Trophy ngoMgqibelo mhlaka 5 Mbimbitho eHwange, o‘tsotsi,’ bazama ukuzibonakalisa ngokugqekeza kanti kababuzanga elangeni. Sikhuluma nje, impi eseFolosi inzima ngoba ikhokhelwa nguzulu walelodolobho, kudingwa abagqekeze elokitshini leChinotimba.

Ebusuku bamhlaka 11 kusiya ku 12 Mbimbitho 2016 (2300 – 0300 Hours), kubikwa kulomuntu ogqekeze emzini kaAnna Gwidza (67) edolobheni leFolosi. Umuntu lo ungene endlini kaGogo Gwidza ngomnyango oya ekhitshini obulesivalo esivaliweyo kodwa singahluthulelwanga. Esephakathi lumuntu, uqhubeke waya endlini yokudlela lokuzilibazisa lapho afike wangcothula khona intanjana zonke zamandla kagetsi ebezixhume umabonakude oyi42 inch Samsung plasma kunye lezigqoko, impahla ebiza $100.

Seliqede lokho lelosela lisuke langena kwenye yezindlu zokulala ebilesivalo esingakhiywanga kulowomuzi latshontsha izigqoko lazipakitsha ku-suitcase ebesikuleyondlu. Konke lokhu kusenzekala bakwethu abanini bomuzi lo kubikwa bebelele. Yebo ye, kuyatholakala lokho ngoba isela lithi uma selivele selihlasela, liyabe selisazi ukuba endaweni enje lenje lapho eliyabe lifuna ukuyatshontsha khona kumi njani. Kodwa, kasivikeleni ngazo zonke izindlela esizenelisayo singalibali kumbe ukuyekethisa-nje.

Thina ke kasidinwa ukulicebisa ukuba hluthulelani izindlu zenu, susani izinto ezifana labomabonakude kunye lemali egcekeni uma selisiyalala, lingalali obukabhuka ngoba amasela kalali. Ukukhiya izivalo kusisiza kakhulu ngoba isela lisuke liswele ukuba lingangena njani. Singatshiya izivalo lezi zingakhiywanga njengalokhu engikwethule samzekeliso lapha, o’tsotsi’ balakho ukusihlasela. Kungaselani, bazithezele olulenkume njalo izabaluma kuphela – tshitshi! Uzakutsha kuphela tsotsi ngakho sithi thina, xekana lomkhuba wokweba!

Umanyano kazulu lamapholisa uzimisele ukusebenza ebusuku lemini ukuzingela sigilamkhubandini! Kusenjalo, olombiko ophathelane lezehlakalo lezi, ezihambelanayo kumbe olakusolelayo, kaye emapholiseni aseduzane laye ayephathisa ukuphungula ubusela obunje.

Buqamama lakoGogo Gwidza, kukhona njalo omunye umuntu kumbe ngu’tsotsi’ munye njalo (kusacutshungulwa lokho) ongene endlini kaMqondisi Dube (29) elokitshini leChinotimba eFolosi watshontsha isudu lezinye izigqoko zesilisa. Ko Dube, isela leli lingene lasefasiteleni ebelingavalwanga ngezikhathi zabo 10 ebusuku.

Ngezibonelo lezi bakwethu, sinanzelela ukuba ubusela kabupheli ezigabeni zethu njalo thina njengamapholisa asikuthandi ngoba yiwo la amasela acina esihlupha kusasa esegqekeza izitolo lakwezinye izakhiwo ezinjalo.

Pho-ke, singeke sagoqa izandla amasela ezenzela umathanda. Lani zakhamizi, phakamani lilwisane lakho.

Edolobheni linye, iFolosi, kuleqili elathola inombolo zemfihlo (PIN) kunye lekhadi likaFlatter Ncube (52) okwebhanga lakusebenzisa ukumtshontshela imali efika phose ku $400-00.  Kubikwa imali le itshontshwe emini libalele (1000-1430 Hours). Umamangala uthe ethi qaqabu, wathola ukuba akasela mali ebhukwini lakhe lebhanga. Nxa ethi ugijimela ebhanga, ufike wengezwa uvalo ngokunikwa iphepha eliveza ukuba imali yakhe ikhitshwe ebhukwini ngomtshina kuZimswitch esitolo sakoTM weVictoria Falls!

Yeyi madoda, qaphelani bakwethu kulabantu abadla embilaphini zabanye njalo bayanda. Ubuqili obunje bunzima ukubuvikela uwedwa ngoba budinga umnini webhuku lebhanga, ibhanga lakhona losebenza kuZimswitch. Pho-ke ukuthi sithi uma umuntu eze lekhadi njalo esazi inombolo zePIN, kumele akhiphe isithupha sakoMsitheli ukuze kubonakale ukuba nguye na umnini wekhadi, angithi kuyabe sokusiba nzima futhi?

Kungaselani kasilondolozeni amakhadi ethu aqakathekileyo njalo inombolo zePIN kazihlale ekhanda. Uma kudingakele ukuba uzisebenzise lezonombolo, kakube nguwe wedwa ozisebenzisayo lezonombolo. Ngithemba lisakhumbula ngilikhuthaza mahlabezulu ukuthi qaphelani abathi nxa lisemzileni; othile owokuthatha imali kwababomakhalemkhukhwini kumbe khona ebhanga kuATM; babe besondela kini besima-yima basuke, baphenduke – kungakhanyi ukuba benzani! Abezitolo bathi loba inombolo zesithupha lezefoni ku-receipt yakho uma uthethe imali kodwa, otsotsi bayakuloba konke lokho, kungamanga wodwa! Kubi ke lokho bakwethu.

Sizalubambela lapha udaba lwethu lwezokugqekezwa kwezakhiwo, ukungena kwabo’tsotsi’ ezindlini lokweba kwabo ngendlela esilakho ukuzivikela. Kunengi elingakwenza bakwethu njalo okunye kwakho livele liyakwenza – saziseni lathi siliqhobe sonke lelothambo aze aphele du amacala ezigabeni zethu. Kuviki ezayo sizaphatha udaba lwezidakamizwa lokunye okunjalo ukuze sixwayisane labantwana bezikolo asebezavala. Phela kunengi okwenzakala ngemakhaya okungalibazisa abafundi njalo okucina kubangela abanye babo ukuthi bacine bengasaqhubekanga ngezifundo.

Thumelani imibono yenu kunombolo ye WhatsApp u – 0783185092 kumbe ebulenjini ku – [email protected]  [email protected] / [email protected] 

Related Posts

IBosso ibonga abasekeli

Nkosilathi Sibanda IQEMBU leHighlanders selibonge bonke abasekeli balo abahambe eGweru ukuyakhuza iqembu kumdlalo walo leTelOne ngoMgqibelo. Kumbiko okhitshwe liqembu ngoMvulo ekuseni, iBosso ithe uthando lwabasekeli kaluqhubeke, njalo lukhuthaza abadlali, abaqeqetshi…

Kulimele abangu-20 kungozi yomgwaqo eMahatshula

  Raymond Jaravaza ABANTU abangu-20 balimele ngemva kokungena kungozi yomtshova lenye imota eyenzakale emgwaqweni omkhulu osuka koBulawayo usiya eHarare, eMahatshula ngoMvulo ekuseni. Umqondisi weBulawayo Fire Brigade, uMnumzana Mhlangano Moyo uthe…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×
×