Izigaba zamabizo

Kuviki edluleyo sitshengise ukuhlela amabizo ngezigaba zawo silandela indlela yakuqala eyacandwa nguC M Doke. Yona yehlukanisa amabizo ngobunye lobunengi kusigaba sinye. Ngenxa yalokho sikubonile ukuthi izigaba zamabizo lezo zicina seziyisitshiyangalombili. Abafundi abebehamba kunye lami bangabuyela emuva kancinyane babone izibonelo esaziphayo.

Izigaba 7 lo 8 ngendlela ka C M Doke ziyibunye kuphela amabizo angena lapho kehlukanisi ubunye lobunengi. Lapha sikhuluma ngamagama anjengala: ubusuku, ubuhlalu, ububi njalonjalo kusigaba 7. Kusigaba 8 sithola anjengala: ukudla, ukulunga, ukukhanya, ukusa njalonjalo.

Nanku okunye okumele sikunanzelele: Esigabeni 1 ubunye lo 2 ubunye, isiqalo umu- sisetshenziswa kuphela nxa isiqu sebio silelunga elilodwa. Izibonelo : Kubizo umuntu isiqalo ngu – umu- ilunga ngu –ntu. Kubizo umuzi isiqalo sebizo ngu- umu-, ilunga ngu – zi. Nxa isiqu silamalunga amanengi, kusetshenziswa isiqalo um-. Izibonelo: umfana, umlenze.

Esigabe 1 ubunengi kulamabizo akhiwa ezenzweni eziqalisa ngonkamisa asebenzisa isiqalo ab-. Izibonelo: aboni, abongi, abenzi, abelusi.

Isiqalo sesigaba 2 ubunengi silotshwa ngokupheleleyo kanje — imi- loba nje enkulumeni sivame ukusifinyeza sithi im- ikakhulu enkulumeni ephangisayo. Nxa sibhala amagama lawo ami kanje: imifula, imilenze, imihlambi, ngoba kasifinyezi.

Ngokufananayo, esigabeni 3 ubunye, isiqalo ili- sisetshenziswa emabizweni aleziqu ezilelunga elilodwa kuphela. Izibonelo: ilitshe, ilizwi, ilizwe, ilifa. Isiqalo i- sivuma lapho isiqu silamalunga amabili kusiya phezulu. Izibonelo: idada, igula, isaka. Lanxa sesitsho njalo, bakhona abantu abathi izwe, ifa, itshe, esikhundleni sokuthi ilizwe, ilitshe, ilifa.

Related Posts

I-ZIFA ikhala ngokwedlula emhlabeni kwabakhokheli beHighlanders

YiNtatheli kaMthunywa INHLANGANISO yenguqu yakuleli, iZimbabwe Football Association (ZIFA), isiyethule amazwi enduduzo kulandela ukwedlula emhlabeni kwabakhokheli beqembu leHighlanders abathi umgcinisihlalo uKenneth Mhlophe, umsekeli wakhe uFiso Siziba lomgcinisikhwama uNkani Khoza. Ukwedlula…

Iyezi elimnyama kuHighlanders

YiNtatheli kaMthunywa UMGCINISIHLALO weHighlanders uKenneth Mhlophe, umsekeli wakhe uFiso Siziba lomgcinisikhwama uNkani Khoza badlule emhlabeni kungozi yemota eyenzakale ngoLwesine ebusuku emgwaqweni weBulawayo-Harare. Kubikwa ukuthi abathathu laba bebevela eKariba ngemva komdlalo…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×