Johas Moyo
ZIKHALA ezimathonsi izakhamizi zepulazini leRhino eKwekwe ngemva kokuhlaselwa kwezifuyo zazo ngamakhanka osokubangele ukuthi izibaya zisale zitshaywa libhungayezi.
Kubikwa amakhanka la ayazithaphuzela imbuzi kanye lenkukhu osokubangele ukuthi izakhamizi ezinengi zilahlekelwe yizifuyo zazo.
Kucatshangelwa ukuba sokulembuzi ezingaba litshumi lanhlanu esezidliwe kunyanga yonale ephelayo ngamakhanka lawa angaziwayo lapho avela khona.
Ugogo uMaNyoni ukhala ngobunzima bokufuya kulezinsuku nxa sokulezilwane ezingamakhanka ezibaqedela izifuyo zabo njalo uthi lonyaka bazobulawa yidla loba kanjani ngoba imbuzi kuyizo ezibancedayo ukuthi bathole isitshebo.
“Mina sengadlelwa imbuzi ezinhlanu ngamakhanka njalo alobumbulu ngoba sefika duze lekhaya kasayesabi loku khonkotha kwezinja njalo kangisakwazi lokuthi ngenzenjani ukuthi imbuzi zami zivikeleke”, kutsho ugogo uMaNyoni.
Ngasephondweni lwentaba kuloDanisa Sithole yena okhala ngokuthi ukudelelwa kwezifuyo ngamakhanka kwaqalisela kwesakhe isibaya nanko sokubhunga impukane sezavala akusela lutho.
“Mina ngibona ngathi ayahlola amakhanka lawa ngoba sokuphambili ukudla kwawo izifuyo. Ngihlala ngibona igazi lamakhanda kuphela duze lomuzi wami ngihle ngibekwazi ukuthi sokonakele, sengadlelwa imbuzi eziyisikhombisa ngibala lezinyane elidliwe izolo, amakhanka avuke ubhova ubaba ngiqinisile njalo kangisakwazi ukuthi ngizophila ngani njengoba imbuzi kuyizo ebengikade ngithembele kuzo ngisithi ngizabhadalela abantwana bami esikolo ngemali engizayithola nxa sengizithengisile lezimbuzi eseziqedwe ngamakhanka,” kutsho uMnu Sithole.
Usobhuku wakule indawo uLinos Tsikira ubikele uMthunywa ukuthi laloba izifuyo ziyake zidliwe kodwa okwalonyaka sokudlulise amalawulo nanko phela amakhanka la kawasesabi labantu ngoba sebamba ezinye izifuyo emizini yabantu.
“Selokhe ngathwetshulwa yingwe kangikaze ngibone amakhanka amanengi kangaka njalo kuviki yonale edluleyo kuphela kudliwe imbuzi ezedlula itshumi lane.
“Okubuhlungu yikuthi sithola sokusele inhloko zembuzi nje kuphela egangeni sezidliwe,” kuchaza uSobhuku uTsikira.
Uqhubekele phambili esithi inengi labo ngabantu abangasebenziyo njalo lonyaka njengoba kulendlala engaka bebethembele kuzifuyo ukuthi bazathengisa bathenge ukudla kodwa-ke amakhanka asezenzela umathanda ngezifuyo zabo abasakwazi ukuthi bazaphephela ngaphi.
“Mina bengithembe ukuthi ngizathengisa imbuzi ngiyedinga amabele eGokwe njalo ngihambise abantwana esikolo kodwa kukhanya kuzakuba nzima njengoba amakhanka seqedile isibaya sami,” kutsho uMnu Tsikira.




