UHLELO: Isandiso siyaqhutshwa

(b) IZANDISO ezivela emagameni emifula

Izibonelo: Kubizo lomfula uThuli isandiso sendawo ngu – kuThuli. Ngendlela efananayo kubizo lomfula uMzingwane isandiso sendawo ngu – kuMzingwane. KuTshangane isandiso sendawo ngu – kuTshangane. UGwayi isandiso sendawo ngu – kuGwayi. UTshatshane isandiso sendawo ngu – kuTshatshane.

Esikunanzelela lapha yikuthi isakhi ku- sithatha indawo kankamisa wokuqala webizo. Isibonelo: uThuli – ku + (u)Thuli.

Kodwa nxa sikhomba indawo ebizwa ngalowomfula isandiso sendawo sakhiwa kanje: kubizo uMzingwane isandiso sendawo sibangu — eMzingwane, uTshangane isandiso sendawo ngu- eTshangane. Unkamisa wokuqala webizo uthathelwa indawo ngu – e.

(c) Izandiso ezivela emabizweni ezintaba – iMtshaphi, isandiso sendawo ngu – eMtshaphi, iZamanyoni, isandiso sendawo ngu – eZamanyoni. Kubizo lentaba iWozoli isandiso sendawo ngu – eWozoli. Esikunanzelela lapha yikuthi unkamisa wokuqala webizo uthathelwa indawo ngu – e, iMtshaphi > eMtshaphi.

(d) Izandiso ezivela kwamanye amabizo ngezigaba zawo. Izibonelo: Kubizo umfana elikusigaba 1 isandiso sendawo ngu – emfaneni. Kubizo ubaba elikusigaba 1a isandiso sendawo ngu – kubaba. Kubizo abantu elikusigaba 2 isandiso sendawo ngu – ebantwini. Kubizo ogogo elikusigaba 2a isandiso sendawo ngu – kubogogo. Kubizo umuthi elikusigaba 3 isandiso sendawo ngu – emuthini.

Sizaqala lapha kuviki ezayo sichaze ukuthi kuyini esikuphawula lapha.