Prosper Ndlovu eseRussia
UMSEKELI kaMongameli welizwe uKembo Mohadi uthe uHulumende ufuna ukusebenzisana lenkampani enkulu yezemithi eseRussia, iPharmasyntex-Nord Group, ukuze ilizwe lisungule inkampani yokwenza imithi ngenhloso yokuthi ulwazi lobuchwephetshe bubekhona elizweni.
UMohadi ukhulume lokhu ngemva kokuvakatshela indawo enkulu yokwenza imithi yenkampani le, eSt Petersburg, eRussia, lapho abone khona indlela okwenziwa ngayo imithi yokwelapha izifo ezigoqela umkhuhlane wemvukuzane.
“Silapha ukuzobona lokho okwenziwa ngabanye abantu lokufunda kubo sisebenzisa ubudlelwano obukhona phakathi kwamazwe womabili. Sibone kufanele ukuthi size lapha sizozibonela ngawethu umsebenzi abawenzayo, ngoba bafuna ukuthi sisebenzisane labo, kumbe sibe lobudlelwano bezokuthengisela kwemithi,” kutsho uMohadi.
“Lokhu abakwenzayo akwehlukananga kakhulu kulokho okwenziwa ngamanye amazwe, kodwa engibona kungasinceda yikuthi njengoba sebexhumane lathi njalo befuna ukusebenzisana lathi, kuqakathekile ukuthi sixoxisane labo kuhle sibakhuthaze ukuthi labo bazosungula amabhizimusi abo eZimbabwe.
“Lokhu kuzakwenza ukuthi ubuchwepheshe babo bubuye elizweni lethu njalo kungabi yinto esiyisebenzisa okwesikhatshana kuphela. Kuhle ukuthi sibuye ukuzobona lokhu abakwenzayo.”
Uthe iZimbabwe kayifuni ukuqhubeka ithenga imithi evela kwamanye amazwe, kodwa ifuna ukuba lilizwe elenelisa ukuzenzela eyalo imithi lisebenzisa ubuchwephetshe lolwazi oluvela eRussia.
Ukusebenzisana kwalamazwe, ngokutsho kukaMohadi, kuzaqakatheka ekuthuthukiseni ezempilakahle, ikakhulu ekusabalaliseni imitshina yokuhlola lokwelapha umkhuhlane wemvukuzane ukuze abantu bangahambi umango omude besiyadinga usizo.
Uthe lanxa uHulumende esefake imitshina yokuhlola umkhuhlane lo esibhedlela seMpilo leseParirenyatwa, lokhu akwenelanga ngoba izigulane ezihlala emaphandleni zithwala nzima ukuthola usizo.
“Liqiniso ukuthi senelise ukuthola imitshina yokuhlola umkhuhlane wemvukuzane ezibhedlela zeMpilo leParirenyatwa, kodwa lokhu akwenelanga. Umuntu ogula umkhuhlane lo ohlala khatshana leMpilo uzathola njani ukwelatshwa? Angithi kumele ahambe aze ayefika eMpilo kumbe eParirenyatwa ukuze athole usizo? Akufanelanga kusebenze ngaleyondlela.
“Kasifuni ukuthi abantu bethu bahambe umango omude besiyadinga usizo lwezempilakahle. Njengoba singafuni ukuthi abantwana bahambe amakhilomitha edlula amahlanu besiya ezikolo kumbe ezibhedlela, yikho kumele sisabalalise imitshina yezempilakahle ukuze abantu bathole usizo beseduze lemizi yabo. Sifuna abantu bathole ukwelatshwa eduze lemizi yabo,” kutsho uMsekeli kaMongameli.
Uthe ilizwe lidinga imitshina eminengi, ulwazi lwezingcitshi, ubuchwepheshe obutsha lemithi elamandla okulwisana lomkhuhlane wemvukuzane lezinye izifo.
UMohadi uthe ukusebenzisana kweZimbabwe leRussia kuqhubekela phambili kusuka kubudlelwano bezombusazwe kusiyafinyelela kwezomnotho, lapho amazwe womabili azasebenzisana khona ekuthuthukiseni amabhizimusi.
“Ubudlelwano obukhona phakathi kweZimbabwe leRussia busukela kwezombusazwe busiya ekusebenzisaneni kwezomnotho, okuyikho okuzanceda abantu beZimbabwe abasemaphandleni. Ummeli welizwe lethu eRussia, uKhomuredi Mark Grey Marongwe, ulapha njalo sixoxile ngokuthi kungaba kuhle ukuthi sibe lomuntu ozamela ezokuthengiselana lapha eRussia. Sifuna ukukhulisa ukuthengiselana phakathi kwamazwe womabili ngoba okwamanje akukafiki ezingeni esifisa ukuba kulo.
“Sesike saba lobudlelwano obuhle leRussia kudala ngesikhathi isaziwa ngokuthi yiSoviet Union. Izikhali esasizisebenzisa ukulwela inkululeko yethu zavela kuleli lizwe njalo sanikwa mahala. Umbhobho wohlobo lwe-AK-47 wavela lapha, waqala ukwenziwa ngo-1947 ngemva kokuba iRussia isinqobe iGermany,” kutsho uMohadi.
Uthe ubudlelwano bala mazwe buzaqakatheka ekufezeni umbono weVision 2030, njalo iZimbabwe isithumela abafundi abanengi eRussia ukuyafunda ezemithi, ezobumanjinela lezinye izifundo zeSTEM. UMohadi, useRussia ukuyalandela ukuqhutshwa kwesivumelwano sokusebenzisana esasayinwa ngo-2025 phakathi kwengatsha zempilakahle zamazwe womabili.
Uhamba lequla eligoqela uMsekeli kaMphathintambo wezempilakahle lokondliwa kuhle kwabantwana uSleiman Kwidini, umcebisi wezempilakahle ehofisini kaMongameli uDokotela Agnes Mahomva kanye labameli bamankampani azimeleyo enza imithi.