Zilenzuzo inkomo zochago

Bongani Ndlovu

ABALIMI sebekhuthazwe ukuba bafuye inkomo zochago ngoba yizo ezilenzuzo engaphilisa umlimi.

UMnumzana Cosmas Muzunde onguLivestock Specialist esabelweni seMatabelaland North ubikele iphephandaba likazulu ukuthi umlimi ofuya inkomo  lezi ulakho ukuthola inzuzo enhle.

“Inkomo lezi zilemali hatshi ekuthengiseni uchago kuphela kodwa lokuthengisa amathole akhona ngoba inengi labalimi liyawadinga ukuze baqale lelobhizimusi,” kuchaza uMnu Muzunde.

Ubuye wathi ukuze umlimi aphumelele kuleli ibhizimusi kumele abone ukuthi inkomo zakhe  ziphethwe kuhle.

“Inkomo zochago kumele zitotozwe, akumelanga zihambe umango omude ukuze zithole amadlelo kanye lamanzi ngoba ziyabe zisindwa ngumbele omkhulu.

“Kumele kwenziwe isiqiniseko sokuthi inkomo lezi zithola ukudla okwaneleyo njalo zinathiswe amanzi ahlanzekileyo. Ukuzinika ukudla okwakha umzimba kwenza ukuthi zehlise kakhulu,” kuchaza uMnu Muzunde.

Uqhubekele phambili esithi inkomo zochago akumelanga zihlanganiswe lezinye inkomo ukuze zivikelwe emikhuhlaneni.

“Inkomo zochago kumele zehlukaniswe lezinye inkomo ezisesibayeni ukuze zingahlaselwa yimikhuhlane eminengi  njalo lapho ezizalela khona kumele kufafazwe imithi. Kumele kwenziwe isiqiniseko sokuthi lapho ezihlala khona kungena umoya. 

“Umlimi ofuya inkomo zochago kumele ukuthi abe ebiza abeVeterinary Services ukuthi bezohlola inkomo ukuze zihlale ziqinile njalo ziphephile emikhuhlaneni,” kulandisa uMnu Muzunde.

Uphethe ngokuthi abalimi benkomo zochago kumele basenge inkomo ngendlela eziqondileyo ukuze bangaphambanisi ukwehlisa kwazo.

“Inkomo zochago kumele zisengwe ngendlela efaneleyo. Ungavele uqale ukuzisenga ngesikhathi esithile kumele wenze lokhu malanga wonke, akumelanga utshintshe isikhathi ngoba lokhu kuyaphambanisa indlela ezehlisa ngayo,” kuphetha uMnu Muzunde.

Related Posts

Akulalwa ngeCardinal X25 koBulawayo

  Nkosilathi Sibanda “Angilayo imbali” Le yiyo ingoma ezabe ihlatshelwa ngesikhathi iqembu lomculo elilodumo kulezinsuku elivela eSouth Africa, iCardinal X25, lithokozisa abalandeli balo ngoLwesihlanu, kwenye ihotela koBulawayo. ICardinal X25 itshintshana…

Ikhefu elitsha iMunhumutapa Day

  Nkosilathi Sibanda UHULUMENDE usebike ukuba umhlaka 15 Mpandula usezakuba likhefu elisemthethweni elizweni njalo lizabizwa ngokuthi yiMunhumutapa Day, kuqalisa lonyaka. Ilanga leli lihambelana lokuzalwa kukaMongameli Emmerson Mnangagwa, njalo uHulumende uthe…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *