Bhekimpilo Tshalibe
INHLANGANISO ebona ngezokulima eye-Agricultural and Rural Development Services (Ardas) isixwayise abalimi ukuthi bavune umumbu ngoba ulakho ukumilela emasimini unganethwa ngumfefezo okhona lezinsuku.
UMnumzana Bhekilizwe Ncube onguMsekeli kaMqondisi wezokulima e-Arda esabelweni seMatabeleland South uthe abalimi bakhuthazwa ukuthi baqalise ukuvuna umumbu osuvuthiwe emasimini.
Uthe elizweni lakithi leZimbabwe umumbu ulezigaba ezine kusiya ngamalanga okuvuthwa kwawo.
“Kuleli kulezigaba ezine zokuvuthwa komumbu; kulophangisa kakhulu ukuvuthwa, lophangisayo, ovuthwa phakathi laphakathi, lothatha amalanga amanengi ukuvuthwa,” kutsho uMnu Ncube.
Uthe kulendlela umumbu obonakala ngayo ukuthi usuvuthiwe.
“Umumbu wokufaka esiphaleni ubonakala ngokoma kwamahlamvu ukuthi usuvuthiwe njalo lendevu zakhona lazo ziyoma.
“Inhlamvu zomumbu ziyatshintsha umbala kungathi luthuli kusiya komnyama (black layer formation) njalo uhlamvu lomumbu lungaqanyulwa phakathi luyabe lungasaphumi chago,” kutsho uMnu Ncube.
Uthe ukhuthaza abalimi ukuthi beqaphele bengalahlekelwa yisivuno kusukela umumbu uvuthwa uze uyefakwa esiphaleni.
“Ukuze isivuno sigcinakale kuhle, kumele sibe lobumanzi obungaba yi-12,5 phesenti njalo sikhuthaza abalimi ukuthi bebhale phansi indleko zabo zonke.
“Babuye babhale laleyo abayithole ngesikhathi bethengisa isivuno sabo,” kuphetha uMnu Ncube.




