Nkosilathi Sibanda
INHLELO zokuthuthukisa umphakathi esigabeni seGwanda, eMatabeleland South zizakhuphuka lonyaka kulandela ukwethulwa kosekelo lwemali engange US$1 million oluvele kunkampani yeBlanket Mine, oluzaphathisa iGwanda Share Ownership Trust.
Imali le kulindeleke ukuthi isetshenziswe ekuxhaseni izinhlelo ezehlukeneyo zokuqhuba imisebenzi ephathisa uzulu kunye lokuthuthukisa impilo zabantu kulindawo.
ICommunity Share Ownership Trust (CSOT) yasungulwa nguHulumende ngo2010 ezigabeni, ngenhloso yokuthi abantu abahlala lapho okwembiwa khona bathole inzuzo kulabo abaqhuba amabhizimusi kulezo ndawo.
Uhlelo lolu luyingxenye yemisebenzi kaHulumende yokuphakamisa izizalwane lokuqinisa amandla omnotho.
Inkokheli zomdabu lezakhamizi zesigabeni seGwanda zibike ngokujabula kulandela ukusekelwa kweGwanda Community Share Ownership Trust yiBlanket Mine.
Inkampani isinconywe kakhulu ngokuba lesandla kungqubekela phambili yesigaba.
UMnumzana Clement Luphahla wesiqintini seNtepe uthe bakhangelele ukuthi kulungiswe imigwaqo, kuvuselelwe izikolo kunye lamakilinika.
“Okuhle kuyabukwa bantu bakithi. Nxa beqinisile ukuthi iGwanda Share Ownership Trust ithole imali engaka, kutsho ukuthi sesizabona intuthuko esigabeni,” kutsho uMnu Luphahla.
“Sikhulekela ukulungiswa kwemigwaqo. Nxa kulemigwaqo ehambekayo, kuba lula ukuthi kuze amabhizimusi lapha. Olunye udaba ngolokusilela kwamakilasi ezikolo zethu. Kungaba kuhle ukuthi kuthengwe izitina lesamende siqale umsebenzi.
“Sifuna lokuthi kwengezwe amakilinika ngoba sihamba imango emide sidinga usizo lwempilakahle nxa sigula. Abadala abakunanzelele lokhu.”
UNkosikazi Cynthia Ncube uthe: “Siyakwamukela ukusekelwa yiBlanket Mine. Kutshengisa ukuthi bayinkampani ehlala itshisekela ukuncedisa umphakathi wakulindawo.
“Imali le kayisetshenziswe kuhle, kube segcekeni. Kumele kusekelwe imisebenzi ethuthukisa ikakhulu abesifazane labasakhulayo, kuvulwe imisebenzi imuli ziphile.”
Induna uKhulumani Mathema utshele iphephandaba likazulu ngoLwesibili ukuthi kuza kuba lengqubekela phambili enkulu esigabeni.
Uthe ukuqakatheka lokusebenza kweGwanda Community Share Ownership Trust sekubonakala.
“Sesisebenze gadalala kuminyaka edluleyo ukuthi siphakamise impilo zabantu. ITrust le isisebenze kumakilinika, ezikolo, ukuvuselela izivande, amaphurojekuthi okufuya lokunye okunengi.
Umaneja omkhulu weBlanket Mine uMnumzana Elton Gwatidzo uthe: “Imali le iyisitshengiselo sokuthi ukuphumelela kweBlanket Mine kumele sikwabelane lomphakathi ngendlela ehlelekileyo, esegcekeni elekusasa elihle.
“Imali le kayiso sipho nje kodwa, iyindlela umgodi wethu ophathisa ngayo iTrust ukuze isebenze ngendlela ehlelekileyo, elosekelo olwaneleyo,” kutsho uMnu Gwatidzo.
Umaqhuzu weGwanda Community Share Ownership Trust uMnumzana uCoster Nkala uchaze ukuba usekelo lwemali luze ngesikhathi esifaneleyo.
Kusukela ngomnyaka ka2012 isungulwa, iGwanda Share Ownership Trust isithole usekelo lwemali efika i-US$14 million oluvela kuBlanket Mine.




