UMTHUNYWA

Inkomo zenyama sezisondela ku-6 million eZimbabwe

Nqobile Bhebhe

ISIBAYA selizwe leZimbabwe kukhangelelwe ukuthi siyefika ku-6,1 million ngomnyaka ka 2027, nanko sekuthethwe amanyathelo okulwisa imikhuhlane ehlasela inkomo ecina ibangela ukwehla komhlambi welizwe kunye lokutholakala kwenyama emkambo.

Ukukhula komhlambi wesizwe, usuka ku-5,4 million ngomnyaka ka-2019 usiya ku-5,9 million ngo-2026, kuvula amathuba okusekela amabhizimusi okufuya inkomo ngemali.

UMphathintambo weZemali, uSikhwicamfundo uMthuli Ncube, uveze lokhu ngesikhathi esethula umbiko ochaza ngesimo somnotho welizwe, ngesikhathi somhlangano omkhulu weZanu-PF obizwa ngokuthi yi-National People’s Conference, obuseChinhoyi kuviki ephelileyo.

Uthe ukukhula kwezokufuya kuyingxenye yokuthuthuka komnotho welizwe jikelele.

“Ezokufuya zikhule kakhulu, kusukela ku-5,4 million ngomnyaka ka-2019 zaya ku-5,9 million ngo-2026,” kutsho uSikhwicamfundo uNcube kumbiko wakhe.

Uthe kukhangelelwe ukuthi ngomnyaka ozayo umhlambi welizwe wenkomo udlule i-6 million, okuveza ukuthi ezokufuya ziyakhula.

“Ngomnyaka ka-2027, inani lenkomo lizadlula ku-6 million njalo likhule lifike phose ku-6,1 million,” engezelela.

Ukukhula komhlambi wesizwe wenkomo kutsho ukuthi inyama yenkomo kayiseyi kuhlupha ukutholakala emkambo weZimbabwe. Kodwa-ke, ukuze ukwanda kwezinkomo kuguquke kube yinzuzo eqhubekayo emabhizimusini, kuqakathekile ukuthuthukisa indlela yokufuya, ukulwisana lemikhuhlane yezifuyo, ukuvula amathuba okufinyelela emkambo kanye lokusekela ngemali inhlelo zokwakhiwa kwezilaha kanye lezokucubungula inyama.

Kubikwa uhulumende useqalile inhlelo zokuthuthukisa ukufuya ezigoqela ukuqeda impukane ze-tsetse, ukusebenzisa amalabhorethri ukuhlola lokuqinisekisa imikhuhlane yezifuyo, ukwenziwa kwemajekiseni ezifuyo kuleli kanye lokusebenzisa indlela yokufaka inhlanyelo enkomeni ukuze

kuthuthukiswe ukuzalana kwazo.

Injongo yalezi inhlelo yikwehlisa ukufa kwezifuyo, ukuthuthukisa uhlonzi lwenkomo kanye lokuqinisa inhlelo zokufuya kanye lokusekela abafuyi ukuze benelise ukumelana lenhlupho eziphambanisa ukufuywa kwazo. Kubikwa kulemuli ezinengi emaphandleni eziphila ngokufuya inkomo.

Uthe ukukhula komhlambi wesizwe kubonakale njalo ngenani lenkomo ezihlatshwe kusenzelwa inyama nanko lisuke ku-261 000 ngomnyaka ka-2017 laya phezulu kwe-437 100 ngo-2026.

“Ukukhula lokhu kubangelwe yimizamo kahulumende yokulwisana lomkhuhlane weJanuary Disease, osekwehlise ukufa kwenkomo njalo kwandisa inyama etholakala emkambo.”

Ukwanda kwenani lenkomo ezihlatshwayo kutshengisa ukuthi inkomo ezinengi sezithengiselwa emkambo yenyama esemthethweni. Lokhu kuvula amathuba okwenza ibhizimusi ezilaheni, emabhutsha, emankampanini alungisa inyama kanye lakwamanye amabhizimusi ancedisa abafuyi.

USikhwicamfundo uNcube uthe phakathi komnyaka ka-2026, inani lenyama yenkomo eyayisithengiswe emkambo ngokusemthethweni yayingamathanu angu-196 771.

Lokhu kugcizelela ukuqakatheka kwemkambo esemthethweni ekuthengeni lokwamukeleni inyama ezivela kubafuyi.