Isenzo

Siyini isenzo ngohlelo lweSiNdebele?

Isenzo ngumhlobo wamagama amanengi esiNdebeleni esiwabiza ngokuthi yizenzo. Ngamafitshane isenzo ligama elikhomba ukwenza. Asikhangeleni izibonelo ezilandelayo: Umfana uyahamba. Inkomo idla utshani. Abantwana balambile. Umama lo uhluphekile. Bona bayakhuluma.

Kumitsho engaphezulu amagama alandelayo: uyahamba, idla, balambile, uhluphekile bayakhuluma ngamagama achaza okwenziwa yinhloko yomutsho. Yizo izenzo-ke lezi.

Nanzelela ukuthi inhloko yomutsho le ingaba libizo njengokuthi “umfana”, “inkomo”, “abantwana”, “umama”, kumbe isabizwana njengokuthi “bona”.

Imihlobo yezenzo – Kukhona imihlobo emithathu yesenzo: 1. Izenzo eziqalisa ngongwaqa 2. Izenzo eziqalisa ngonkamisa 3 Izenzo ezingacini ngonkamisa – a.

Izenzo eziqalisa ngongwaqa. Lezi zenzo sizehlukanisa kathathu kanje:

1. Ezilelunga elilodwa: Izibonelo: dla, fa, pha, ma.

2. Ezilamalunga amabili: Izibonelo: hamba, dlala, senga, thoba, thula.

3. Ezilamalunga angaphezu kwamabili: khuluma, danisa, khothama, qaphelisa, qaphelisisa, thethelela.

Izenzo eziqalisa ngonkamisa: 1, Izenzo ezilamalunga amabili: Izibonelo: osa, eba, ona, onga, ondla.

2. Izenzo ezilamalunga angaphezu kwamabili: Izibonelo: elusa, ebula, ethesa.

Izenzo ezingacini ngonkamisa – a.

Kuleziqu zezenzo ezintathu ezingacini ngonkamisa –a. Nanzi lezo ziqu: 1. –thi 2. – tsho 3. – azi.

Related Posts

IHerentals ibusa kuzicoco ngoNkwenkwezi

Nkosilathi Sibanda IQEMBU leHerentals College liqhubeke ngokutshengisa ukuthi selingelinye lamaqembu alamandla kuCastle Lager Premier Soccer League ngemva kokuba umqeqetshi walo uCelestino Benza lomdlali uRalph Makanyara Kawondera bethole imiklomelo kaNkwenkwezi. UBenza…

Inkawu yemali icela ukuya emacansini lomniniyo . . . usiphatheleni unikela inkawu ayisebenzisa ‘ukubutha’ imali kwabanye

Gibson Mhaka KULEZINSUKU ilokitshi leCowdray Park koBulawayo seliphenduke laba yindawo egcwele indaba ezimangalisayo ngemva kokuba omunye usiphatheleni eveze inkawu athe isimhlukumeza ngemva kweminyaka eyisebenzisa ukuthathela abanye imali zabo. Indoda le,…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×
×