Isichasiso siyaqhutshwa

Isivumelwano sesichasiso
Ake sihlole imitsho elandelayo
Umfana-fitshane ulimele. (Isiphawulo)
Isitsha-bomvu sifile. (Isibaluli).

Ingane-mi iyafunda.(Ubumnini).

Isifo –nye siqhamukile.(Inani).

Nxa ukhangela imitsho engaphezulu akukho ukuvumelana phakathi kwebizo eliyinhloko kanye lesiqu esifanele ukusichaza.

Ukuze kwenzeke lokhu kufanele ngifake isakhi esithize esizakwenza kube lalokhu kuvumelana. Ake siyihlole njalo imitsho elandelayo:

Umfana om-fitshane ulimele. (Isiphawulo). Isitsha esi-bomvu sifile. (Isibaluli). Ingane ya-mi iyafunda. (Ubumnini). Isifo si-nye siqhamukile. (Inani).

Izakhi ‘om’, ‘esi’, ‘ya’, lo ‘si’ yizivumelwano, ngoba yizo ezenza kubelokuvumelana kule imitsho. Umahluko kule imihlobo yezichasiso wenziwa yizo izivumelwano, njengoba sizibona emitshweni.

Ake sihlole imihlobo yesichasiso ngasinye ngasinye: Njengoba sesitshilo ngaphambili, isiphawulo ligama elichaza uSobizo.

Libonakala ngezivumelwano. Ake sihlole izivumelwano kanye lendlela ezakheke ngayo: Ibizo umuntu likusigaba 1, isakhi sesichasiso ngu –a silandelwa yisiqalo sebizo umu-. isivumelwano sesiphawulo esivela lapho ngu omu- Ugogo + a + u- > o-.

Isigaba 2 – Abantu – a + aba- > aba-. 2a ogogo + a + abo- > o-.

Isigaba 3 umuthi – +a +umu- omu-.

Sizaqala lapha kuviki ezayo.

Related Posts

Ubotshwa elamathani amabili embanje

KUBOTSHWE indoda eleminyaka engu-58 ngemva kokuba itholakale ilembanje ezilesilinganiso esingaba ngamathani amabili kwenye itruck stop eseSoutherton, eHarare ngoLwesibili. UTapson Ndou ongumtshayeli wezimota ezinkulu ubotshwe kulandela ukuncwetshwa kwamapholisa indlebe abikelwe ukuba…

Bekusinwa kudedelwana kusuku lukaBulawayo

Nkosilathi Sibanda IDOLOBHO lakoBulawayo ngoMvulo beligcwele injabulo nanko inengi labantu liphume ngobunengi emigwaqweni ukuzonanza iBulawayo Day. Umkhosi lo ubuthakazelela iminyaka engu-132 yalelidolobho. Umkhosi uqale ngombukiso we-parade le-carnival emigwaqweni esenzikini yedolobho…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×
×