IZIBONGO ZOKUTHETHELA

Siphathokuhle Ngulube

Salibonani bafundi. Ngithemba liqhuba kuhle ezifundweni zenu. Siyaqhubeka ngezifundo zethu zezibongo zamakhosi. Sitshilo ukuthi izibongo zamakhosi zaziqakathekile kakhulu esizweni samaNdebele.

Zaziyingxenye yesizwe saMaNdebele. Zikhona izibongo okwakuthiwa ngezokuthethela. Lezi yizibongo ezaziqakathekile ezazisaziwa ngabantu abadala esigabeni, zazingaphongukhulunywa nje ngabantukazana kwakulabantu ababesazi ngembali yesizwe.

Phela esiNdebeleni ukuthethela bekuyinto eqakathekileyo kakhulu. Izibongo zokuthethela bezizila bezingakhulunywa ngumuntu wonke nje jikelele. Inkosi ibisiba yiyo ehamba phambili nxa bekulohlupho esizweni sakhe.

Amabutho abesithi angahamba empini ayekulwa ibutho linqotshwe kumbe njalo kubelamabutho amanengi alahlekileyo bekubikelwa amadlozi ngoba bekusiba lusizi olukhulu ukulahlekelwa ngamabutho abelwela isizwe njalo evikela isizwe.

Izibongo lezi ke bezihaywa yinkosi njengendlela yokukhala kukhunjulwa lawo mabutho. Okunye njalo obekusenza kuhaywe lezi izibongo zosizi yikuswela ukudla kwabantu esizweni saMaNdebele. Phela ukudla bekuyingxenye yokuphila esizweni ngakho nxa bekungekho abantu bebehlulukelwa besekusuka kuhlukuluze lenkosi ebakhokhelayo.

Isikhathi sendlala besingathakazelelwa ngitsho langubani ngakho ke ibihaya izibongo zosizi ikhala emadlozini uncenga ukuba alethe izulu ukuze abantu baphile. Izifuyo lazo beziyingxenye yesizwe saMaNdebele ngakho bezisifa ngesikhathi sendlala.

Inkosi ke ibicela kwabaphansi ukuba basize bavikele izifuyo ngoba abantu bengeke baphile ngaphandle kwazo lezo zifuyo. Izulu belisithi lingana kube lokujabula okukhulu kakhulu ngoba yonke into ibisiba lokuphila.

Inkosi ibibuyela njalo emadlozini iyebonga ngalokho amadlozi ayenzele khona isebenzisa zona izibongo.

Ezokuthethela izibongo bezihaywa njalo nxa kubhubhe umuntu omkhulu esizweni njengalapho kutshone induna enkulu yesizwe.

Inkosi ibihaya izibongo icelela induna le ukuba ilale kahle njalo adlozi ayamukele khonale.

Bekusiba lesikhathi njalo nxa kuthe kwaqhamuka umkhuhlane othile esigabeni abantu benkosi bafe baphele du.

Lokhu bekuhlukuluza isizwe kanye lenkosi ngoba phela isizwe yisizwe ngabantu baso.

Nxa sekunanzelelwe ukuba umkhuhlane uyamemetheka awubuyeli emuva, inkosi ibisiba emadlozini lezibongo zokuthethela isiyacelela isizwe ukuphila. Bebekholwa ukuthi impilo enhle ivela emadlozini.

Bekuthi nxa inkosi isicelile babelethemba lokuthi umkhuhlane uzatshabalala abantu baphile kuhle njalo. Okunye okumele sikunanzelele yikuthi izibongo zokuthethela zazihaywa ngezizatho esikhulu bekuzila nje ukuthi kuzwakale abantu bezikhuluma nje kungelasizatho.

Inkosi layo ibiqala ijulise ingqondo ingakazikhulumi. Okunye njalo ngezibongo zokuthethela bezingafani lezibongo nje ebezithi nxa zihaywa imbongi ibe ihambahamba ikhululekile. Lezi Inkosi ibizenza imi ndawonye izinzile.

Lokhu bekuyindlela yikutshengisa amadlozi inhlonipho ukuze angazondi. Phela bekukholwa ukuba amadlozi angazonda sekungabanzima kakhulu ukuwaxolisa njalo asengehlisa izinto ezimbi kakhulu esizweni okungabanzima ukuzibisela emuva.

Inkosi ibikhetha amagama okukholelwa ukuba angeke azondise amadlozi. Lokhu ibikwenza incediswa ngabadala esigabeni abakade bekwazi ukuba liqhutshwa njani isiko lokuthethela. Bebekhona abadala abakade besebenza khona ukweluleka Inkosi bezincedisa ukumthatha izinqumo eziqondileyo ngezinto ezithile.

Kuyavela ke ukuthi isiko lokuthethela leli beziqakathekile kakhulu njalo izibongo lezi bezisethulwa ngobunono okukhulu. Okunye okuvelileyo yikuthi imbongi yenkosi ayisondeli ngitsho kuzibongo zokuthethela kuyazila yona iphelela nje ekuhayeni Inkosi iyincoma ibuye iyisole ngezinto ezithile.

Sizaqhubeka njalo sikhangela okunengi ngezibongo zamakhosi ngeviki ezayo. Asambeni sizakhangela izibongo zikaMzilikazi loTshaka sibone ukuthi zivezani ngemibuso yabo Kanye nje lokuthi babengabantu abanjani. Asihlanganeni ngeviki ezayo.