Wiseman Sibanda, [email protected]
Nzano webhola lemakumbo unzano wakanaka kwazo. Unohanganya njudzi dzakasiyana ukawana banhu basingazibane batjibhatana ape bunga labanonda nalo langinisa gowulu.
Nhu wose umunhanga yenzano unobe elebeleka lulimi gun’ompela, bezana lumbo gun’ompela. Bhola unzano unodiwa nebanhu banjinji kupinda imwe mizano.
Mubazani balo bhola, tjibaka tjelakidza zwipiwo zwabo nehhadzisa mawoloto abo. Inhanga kakale yebudza hango lungano gwemabunga anozana. Nzano nkulu webhola lemakumbo wehango dzose walonyaka (2026 Fifa World Cup) unotangisa nsi hhuba dziti 11 Hotje upela nsi wa19 kunaMapembwe.
Nzano whoyu wakakokewa nehango nhatu dzinoti United States of America, Canada neMexico.
Unzano wekutanga kunobe kunamabunga makumi mana anahhanalume, kakale kulikwekutanga kuti ubenzano unozanigwa muhango nhatu.
Kundiwa kun’hangano whoyu wale, hango yakaphobola bamwe kunzano wakapinda iAjentina. Kwekutanga mumabvilo enzano webhola lemakumbo lehango dzose, kunahango dzeAfrika dziligumi dzinoobe dzipulana nedzimwe.
Hango dzedzi ndedzinoti: Afrika Burwa, Alijeriya, Ayivori Khositi, DRC, Ghana, Gipite, Khepu Vedi, Moroko, Senegali neThunisiya.
Imbudililo inohanhisa kwazo yeyi. Munzano wakapinda wake wakokewa neQatar negole la2022 hango dzeAfrika dzake dzilihanu. Gubungano leFifa lakakudza nzano whoyu nekuti kube nehango dzilimakumi mana anakulihhanalume.
Hango dzinonga boKhephu Vedi ndekwekutanga kuti dzingine munawhoyu nzano. Toyilobela maboko iyeyi hango, kwazo kwazo ape tilinga butukununu gwayo.
Bunga leUN loti hango yeyi inabanhu bali 530 000 koga. DRC yakapelela bemunzano whoyu mugole la1974. Afrika Burwa titjakumbula tose kuti yakabe yakoka nzano whoyu mugole la2010.
Todzitila matjena, tidzilobela maboko dzedzi hango. Katshene nkombe wenzano whoyu ungahha kuAfrika. Ikoku kolakidza kuti Afrika ayitjigele mumakutukutu, yabe palenje, yakasenga-bo swimbo.
Kohanhisa kuti nzano whoyu unoswika hule kwekuti Afrika yabe ihanhila hhuba leAfrika (Africa Day). Hhuba leAfrika ihhuba lekudza nelumbidza batungamili bakahhisa Afrika, kulumbidziwa nebhatana nendilambeli kwayeyi hango.
Ndizo bona mafulegi aligumi eAfrika epapuruka kunzano webhora wehango kohhisa manyuku muzwizwagwa zweAfrika. Kolakidza kakale kuti bhora leAfrika alitji lemahanga, zwipila kwayabepo.
Tokumbula kakale mugole la2022 kuQatar kuti kunansikana wekuRwanda, Salima Mukaransanga, waka eli umwe webakabhata mizano (referee).
MaAfrika aseli yegungwa, yetji tjibaka tjenohangana, mulakidza mipanga, mizano, njimbo, mbala nebuyimwi gwenyu sebana beAfrika. Hanganani mulakidze hango mabvilo enyu, mupe hango dzenyu manyuku ekuti komitji yebhola ihhe kuAfrika.
Kana Afrika ayingatjabagwe setjihangwana, tikumbula mihingo yakatiwa neGhana mugole la2010. Mugole la2022, Moroko yakaswika kuma semifayinali, kwakabe kulikwekutanga kuti kube nehango yeAfrika inoswika papo.
Afrika yabe netulo-bo sebamwe balume, ingatjatula whi linansindo ikawhakala. Tjinobva tjikavuna meya munzano walonyaka yikuti kunamilayo yakasima yakasiwa naTirampu inota banohaka peleka hango dzabo bekasabhudilila.
Bekuhango dzedzi dzeAfrika koyi kuti bewane whalo dzemavhiza kuti bande kuhango yeUSA kolema. Mbilimangenje weUSA wakasa nlayo wekuti banohaka hha kuhango iye batange badusa saka lemari inoti US$15 000.
BekuDRC kukayi pehhugwi kwebulemo gwalebgwa, kwakafanila batange bazwigadze boga (isolation) kwemahhuba makumi mabili nelin’ompela. Kukayi kotigwa dzibilila bugwele gweEbhola gunopedza banhu kuDRC.
Kusineni-ke nagogu bulemo, toti hango dzeAfrika ngadzibe nekubhudilila kunawhoyu nzano. Mumakole anohha kungazipa seni tibona nebayisana beZimbabwe belipo-bo kunawhoyu nzano. Bhudilila kwehango nhukununu seKhepu Vede kolakidzila kuti zwipila itjinhu tjakanaka. Munadzedzi hango dziligumi, iwe nonda nayipi?



