Londile Moyo
Wiseman Sibanda, [email protected]
UKAMA kuhhe nelubaka gwehhihha nobona bonhuta nabomboromboro bakalongoloka bakasenga zodliwa. Hatizi kene zwikonyana zwezwi zwinabohe banozwibudza kuti kwabe lubaka gwelonga zodliwa mumatula.
Tozwibona zwibhuda mumimwina yazo, zwilongoloka zwingina muhango, zwibva zwihanduka zwakatunduhela zodliwa zwibgwilila mumimwina yazo. Zotutila zodliwa mumimwina yazo ngobe zwiziba kuti mutjilimo zodliwa azwitowanika.
Tjiyeto tjezwikonyana tjetji tjolakidza naka kwebhatana nehinga pan’ompela.
Ngono toziba kuti banhu abangapindiwe zwiyeto nezwikonyana, nekuti ibo banabatungamili kakale banoziba gala pasi bekaluka mano. Kakale nhu iye wakapiwa bulubi kwakapiza neNdzimu. Kobva kukayi nesimbe ngayidle busimbe gwayo.
Bhatana tjinhu tjakanaka kwazo kwazo. Nehanganyila mumihingo kothama n’hingo ukabe lelulelu, ukabhudilila. BaKalanga bakati “Tjinyunyi babili komba woga tjowuluka” beleba wale bekudza bhatisana mumihingo.
Minjinji mihingo yakabhudilila nentha yekuti yakatiwa nebanhu bakabhatana. Nzi mabgwe kene wabe matongo nasi koga umile wakabakiwa netjaba tjakabhatana.
BaKalanga bakaloti babona kuti mitunhu yabagele kohayika zwikwele, zwiwongelo nezwimwe zwinobhatsha banhu bekati galila maboko akutotjidza. Bakabona kulihine kuti bamilike bazwitile.
Kujalo wali wawuwana kuti muyimwe mitunhu igele baKalanga zwikwele zwakapalalana negwendo gungaba makhilomitha angaba makumi matatu.
Whoku kobe kuleba kuti bana banobe benda gwendo gungabe makhilomitha gumi linakuhanu bebinga kwele.
Ngono pakajalo nebhudilila muzwidiyo kungalema nekuti banjinji bana babehwa bakabgwata mumapanyana. Bahomanana banobe baswika, banoswika bakanyala nezwimwe zwidiyo zwapinda.
Nekuzwiwongelo kwabe kwakajalo-bo. Zwazwilikule nakule zwisingaswikike nemakumbo.
Kwakulema kuti nhu ape egwala awane simba lendoswika kutjiwongelo nentha yebukule gwazo. Bakazwisenga nebakakubala babehangana nebulemo gwakapamhidzigwa, kwazo kwazo hape kusina kotjikara pedlo.
Kose ikoku baKalanga bakakubona kuti bulemo gupehhugwi kwemapfudzi abo. Kakale bakakubona kuti lila koga kusina nhambo dzabanotola akungabatjidze netjimwe.
Ndizo nkumbulo webhatana nebhatisana wakaswika kubali kuti bazwibakile zwikwele nezwiwongelo kudze nebutjilo gube gulelu.
Ape ubhuda kaGetjenge wakalingisa makumbo kubunanzwa nonda ukadza ukaswika muntunhu wakaMasendu.
Masendu untunhu nkulunkulu unohanganyila Mazwaligwe, Makumbi, Nhopemano neyimwe mitunana.
Zwikwele zwinopa zwidiyo zwapehhugwi munawhoyu ntunu zwakabakiwa zwikabe kule nakule.
Bana banogala kaMazwaligwe babendomwa luzibo kukwele tjakaMadlambudzi, bamwe benda kuMaqhekeni kwele tjikaGampu.
Gwendo gwemilika kaMazwaligwe unda kaMadlambudzi makhilomitha aligumi linakunotondeka. Kubva kuti bana babeswika banyala bafa kukwele.
Banonda kuMaqhekeni ibo babetjuluka njizi dzinoti Ntoli, Moza naSinotsi.
Nelubaka gwevula bana ibaba babepedza mahhuba manjinji besingande kwele njizi dzilihhele.
Bebona gogu bulemo, bazwadzi bawhoyu ntunhu bakazwipila kuti babake kwele kudze batapudze bulemo gwake guhangana nebana.
Bakatola n’hingo unolema bekawunsa mumapfudzi abo. Mitunana yeyi yalebgwa yakaloba luhetjeluhetje, kukalobgwa zwitina kukatengewa nezwinohakika ape kubakiwa tjinhu tjikulukulu tjinonga kwele.
Nentha yebhatisana koku nasi kwele tjeMazwaligwe Secondary tjimile. Kwele tjetji tjinabana banobva kaMasendu, Mazwaligwe, Makumbi, Nhopemano neGoba.
Bana boyeziba yenda bakabiga zwilopa benoswika kukwele lubaka gutjiyapo. Madekwana banohanduka kakale lubaka gutjabvuma kuti baswike babale mihingo yekwele belikanyi.
Bakiwa kwekwele tjetji hakute n’hingo wekutanga kuti utiwe nebagali bayeyi mitunhu.
Zwimwe zwakatiwa nebanhu nekuzwipila kwabo ndezwinoti Masendu Clinic, Masendu Cultural Centre, Mazwaligwe Pry School, Tokwana Clinic, Nhopemano Clinic.
Yose yeyi mihingo inothama butjilo gwebanhu gukabe gulelu. Ndizo-ke, bhatana kwebanhu ngakukudziwe. Akuna tjinokunda banhu bakabhatana.
Toziba kuti nekuyimwe mitunhu isabagwa ipapa minjinji mihingo yabemile nemakumbo nentha yehingila panhu pan’ompela. Kwakanaka seni kwamunota! Galani makabhatana n’umba yaTjibundule.
Online Reporter