Khanyile Ndebele
ABALIMI bezifuyo sebexwayiswe ukuthi balimuke umkhuhlane we-redwater ohlasela inkomo njalo olakho ukuphambanisa ukukhula kwesibaya selizwe.
UMnumzana Mandla Tshabangu osebenza eFarm and City Centre njalo ogxile kwezempilakahle yezifuyo uthe umkhuhlane we-redwater ubangelwa yisibungwana esibizwa ngokuthi yi-protozoan parasite.
“Ama-prorozoan parasites athwalwa esuka kwenye inkomo esiya kwenye yimikhaza elombala onsundu. Angafika emzimbeni wesifuyo ahlasela amasotsha omzimba wenkomo.
“Inkomo esihlaselwe ngumkhuhlane lo ibonakala ngokwehluleka ukuhamba, ukuphela amandla, uqhuqho, ukusilela igazi kanye lomthambiso wazo uba lombala obomvu okuyikho lapha okuvela khona ibizo elithi redwater,” kuchaza uMnu Tshabangu.
“Okubi ngomkhuhlane lo yikuthi inkomo sokungenzeka ukuthi zife kungakaphumeli egcekeni ukuthi zihlaselwe ngumkhuhlane lo.
“Okukhulu okungenziwa ngabalimi bezifuyo ukuvikela umkhuhlane lo yikuzama ukulwa lemikhaza eyiyo ehlasela inkomo njalo esuka kweyinye inkomo iye kweyinye ithwele umkhuhlane.
“Lokhu umfuyi wenkomo ukwenza ngokudibhisa inkomo kabili ngeviki kulesi sikhathi sezulu nxa ukudibhisa kungekho kufanele afafaze inkomo zakhe,” kutsho nguMnu Tshabangu.
Uthe abafuyileyo balakho njalo ukuthenga umuthi obizwa ngokuthi yi-imidocarb dipropionate eyiyo elwa le-protozoan parasite loba i-diminaze aceturate.
“Okunye njalo okubalulekileyo yikunika inkomo ukudla okule iron lama-vitamins okuzancedisa ama-red blood cells azo.
Uthe abanye njalo bangagcoba izifuyo zabo amafutha emkhaza (grease tick) endlebeni, ngaphansi komsila lasetshobeni lomsila.
Uphethe ngokuthi nxa inkomo iyelatshwe masinya ilakho ukuphepha kulumkhuhlane ingafi.




