Ngeviki ephelileyo, esigabeni sakithi koMalalandawonye kunqunywe umthetho yinduna ukuthi akukho mntwana ongaphansi kweminyaka elitshumi lanhlanu ozatholakala engafundi. Angaba yintandane kumbe ngumntanentombi kumbe ngabahlala bodwa kodwa ingqe belezihlobo, yizo okumele zibone ukuthi bayahamba esikolo nxa zivuliwe.
Yakhwaza induna itshengisa ukucunuka ukuthi esigabeni sayo ayifuni kuzwa kuthiwa ukhona umntwana ongayiyo esikolo. Yaqhubekela phambili isithi abantu bayayimangalisa, bahlala labantwana bebathuma, ikakhulu emakhaya, yibo abavalela imbuzi lenkomo kodwa nxa sekumele babhadalelwe ezikolo uzwe sekuthiwa umntwana thize yintandane kumbe uzwe kuthiwa ngumntanentombi unina lokhe wahamba eGoli kathumezi, abazi kumbe uyasebenza kumbe uyaphila nanku lenombolo zakhe zikamakhalekhukhwini azisebenzi. Yakubeka kwaba sobala ukuthi abehluleka ukubhadalela labo bantwana kumele babonane labaphathi bezikolo ukuze labobantwana babhaliswe enhlelweni ezinjengabo Beam labo Camfed.
Ungananzelela, bakhona abazali abahlala labazukulu loba umntwana, bakholise ukuba bemsebenzisa kodwa bakhohlwe ukudlala eyabo indima efana lokusa umntwana esikolo.
Nxa kuyisikhathi sokulinda inyoni emasimini, uzatshona etshaya igoda kumbe amagabha esethusa inyoni, ontanga bakhe besesikolo, isikhathi sokulinda inyoni singadlula uthole esetshona labantu abadala, kulapho afunda khona ukugila imikhuba, kambe nxa kulokuthi aye esikolo yena ayetshona labafana abelusa inkomo kulapho okucina kufundwa ukubhema insango, kunathwa labo njengu.
Ikhehla elizala mina elingasekho emhlabeni lalihlala liqonqosela ukuthi akukho nhlamba ongathuka ngayo umntwana eyedlula ukungamusi esikolo ngoba uyabe usubulele ikusasa lakhe elihle, wayeze agcizelele ngolimi lwaboNdlebezikhanyilanga ethi “an idle mind is the devil’s workshop,” ngoba wayethi umntwana otshona engenzilutho ucina efunda izinto ezimbi ezingamlingananga.
Thina esihlala labantwana asikhuthaleni sibase esikolo lalapho imali zisilela, sibonane labaphathi bezikolo basincedise, abantwana bangene kunhlelo zikaHulumende, singakholisi ukuba lokhe sibathuma kodwa singabenzeli lutho. Ayixabene!




