Uhlelo: Isilisa Lesifazane

Nanku esikunanzelela ngalamagama. Zonke izinto eziphilayo zingehlukaniswa kabili. Kungabakhona isilisa lesifazane. Kujayelekile ukuthi kubekhona ibizo elimele umhlobo webizo kodwa lingachazi ukuba yisilisa kumbe yisifazane.

Ibizo elinjalo liveza ubulilibonke, okutsho ukuthi alehlukanisi isilisa lesifazane. Nanzi izibonelo zamabizo ayibulilibonke: umuntu, inkukhu, inkomo, inja, imvu, kanye lamanye.

Nxa sifuna ibizo elikhomba isifazane singasebenzisa isijobelelo – kazi kwamanye ala amabizo, besekusiba khona elinye nje ibizo elikhomba isilisa. Izibonelo:

Ubulilibonke    Isilisa    Isifazane

inkukhu        iqhude    isikhukhukazi

inja        ichalaha    injakazi

inkomo        inkunzi    inkomokazi

imbuzi        impongo    imbuzikazi

imvu        inqama    inqamakazi

Ngalokhu-ke sesilegunya lokuthi u-kazi yisijobelelo esikhomba ubulilikazi kumbe isifazane.

Qaphela ukuthi akhona amanye amabizo ehlukanisa isilisa lesifazane ngokusebenzisa amabizo ehlukeneyo, okutsho ukuthi awasebenzisi isijobelelo u-kazi ukutshengisa isifazane.

Izibonelo:

Ubulili bonke    Isilisa                                   Isifazane

umuntu             indoda                                 umfazi

umfana                                 inkazana

ubaba                                   umama

ubabamkhulu                       ugogo

Kuyenzeka njalo ukuthi sehlukanise isilisa lesifazane ngale indlela: umuntu wesilisa/umuntu wesifazane, umntwana ongumfana/ umntwana oyinkazana.

Ezinyamazaneni silakho ukuthi sithi: inja enduna/inja ensikazi; isilwane esiduna/ isilwane esisikazi.

Kuviki ezayo sizahlolisisa Isabizwana. Lamhlanje sizasichaza kuphela ukuthi siyini. Isabizwana lucezu lwenkulumo olusebenza njengebizo. Isabizwana singamela ibizo elingumenzi loba elingumenziwa emutshweni.

Related Posts

UMongameli uMnangagwa uqeqetsha abafundi beNUST abangu-2 570

Yintatheli kaMthunywa KUME konke koBulawayo, kwaba yinjabulo mgoLwesihlanu kuqhutshwa umbuthano wokwetheswa kwezicoco zemfundo kubafundi beyunivesithi ye-National University of Science and Technology. Abafundi abangu-2 570 baphiwe incwadi zabo zokuqeda izifundo nguMongameli…

Iminyaka emithathu ejele, bezama ukubulala isisebenzi

  Nkosilathi Sibanda KULAMADODA amabili akoBulawayo agwetshelwe ukuyahlala ejele iminyaka emithathu kulandela ukuzama ukubulala enye indoda abasebenza layo. Lokhu kuvele ngesikhathi uNjabulo Mpofu (31) owelokitshini leMabuthweni lo Clinton Mlilo (27)…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *