Ukulwangisa

Lisakhumbula lokhu bafundi? Kuyini ukulwangisa? Ukulwangisa yikuguquka kwabondebembili besiba ngolwangeni.

Nanzelelani ukuthi lokhu kwenzakala nxa sisakha isinciphiso. Lanxa sisakha izandiso akhona amanye amabizo alabongwaqa abaguquka babe ngolwangeni.

Izibonelo ibizo umkhubo liguquka libengu — emkhutsheni nxa sisakha isandiso sendawo. Kubizo isigubhu isandiso sendawo ngu/esigujini. Kubizo impuphu isandiso sendawo ngu/emputshini/.Kubizo umlomo isandiso sendawo ngu/emlonyeni/. Kubizo umumbu isandiso sendawo ngu/emunjini/. Kubizo insumpa isandiso sendawo ngu/ensuntsheni/.

Esikunanzelela lapha yikuthi ngondebembili belunga lokucina abaguqukayo babe ngolwangeni. Inguquko ebakhona yile: b-tsh, bh –j, mb-nj, ph – tsh, imp – ntsh,m – ny. Yiyo inguquko le eyenzakalayo nxa sisakha izinciphiso. Lanxa sifunda sikhuthaza ukuthi abantu bazi indlela eqondileyo yokukhuluma kumbe ukubhala kukhona abanye ongabezwa bethi: emkhubeni, esigubhini, empuphini, ensumpeni, njalonjalo. Leso laso kuthiwa yisiNdebele esiqondileyo.

Zamani umsebenzi olandelayo bafundi: Gcwalisa izikhexe ngamabala aqondileyo owakhe kulawo asezibayeni: Udadewabo usebenza — (idolobho). Ugogo uhlezi — (indlu) yakhe. Inyoka bayibulele isizigoqe — (ingubo). Kuthiwa ulezilonda — (amaphaphu). Bamfake uduma – (ikhanda).

Yakha izandiso zendawo ngamagama alandelayo uphinde uchaze ukuthi leso lalesosandiso usakhe njani: umqamelo, insimbi, impompi, umkhaza.

Related Posts

I-ZIFA ikhala ngokwedlula emhlabeni kwabakhokheli beHighlanders

YiNtatheli kaMthunywa INHLANGANISO yenguqu yakuleli, iZimbabwe Football Association (ZIFA), isiyethule amazwi enduduzo kulandela ukwedlula emhlabeni kwabakhokheli beqembu leHighlanders abathi umgcinisihlalo uKenneth Mhlophe, umsekeli wakhe uFiso Siziba lomgcinisikhwama uNkani Khoza. Ukwedlula…

Iyezi elimnyama kuHighlanders

YiNtatheli kaMthunywa UMGCINISIHLALO weHighlanders uKenneth Mhlophe, umsekeli wakhe uFiso Siziba lomgcinisikhwama uNkani Khoza badlule emhlabeni kungozi yemota eyenzakale ngoLwesine ebusuku emgwaqweni weBulawayo-Harare. Kubikwa ukuthi abathathu laba bebevela eKariba ngemva komdlalo…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×