Online Reporter
NXA umuntu wavela wazalwa eliNdebele uzakufa eyilo, ngeke kwatshintsha loba sokutheni. Kuyafana ke lanxa umuntu eliTonga, iKalanga, iVenda, iTshangane kumbe iSotho.
Kusuka kumangalise ke nxa abantu bengasathandi ukuthi kwazakale ukuthi bayimihlobo bani.
Lokhu mhlawumbe kubangelwa yikuthi eminye imihlobo ithathwa njengabayanga njalo lapho abasuka khona zindawo okuthiwa azilampucuko.
Into okumele abantu babeyazi yikuthi lanxa lapha abavela khona kukubi njani kumbe kusawuke kanganani, kukibo kuphela. Okumele ukwenze nje yikuthi uzigqaje ngalokho oyikho khona.
Kukanengi sisizwa indaba zabantu abayangiswa yimihlobo yabo. Yinto embi kakhulu le ngoba kwenza amasiko achitheke kukanti amasiko yiwo ayinsika yomuntu.
Kusizani ukuthi silahle amasiko ayiwo ayelandelwa ngokhokho bethu, ayiwo ayebenza baphile impilo enhle.
Umcimbi wemiklomelo yenduna uDakamela obukhona ngempelaviki edluleyo ubeyisifundo esikhulu kithi sonke abansundu. Induna yakithi ihlanganise abantu bonke abansundu baba yimbumba. Yabuye yasinika lesibindi sokuba sisigqaje ngalokho esiyikho khona.
Umcimbi lo kawuseyiwo mcimbi omncane owazakala kuphela emaguswini eNkayi, kodwa usudlondlobale waziwa phose emazweni ase-Africa amanengi yikho nje bekulezethekeli ebezihambele umcimbi lo ezivela eTanzania, South Africa, kunye leZambia.
Umcimbi lo wenza njengabantu abansundu sihlonipheke ngoba thina siyithi esiqale ukuzihlonipha ngokuhlonipha lokuziqaja ngamasiko lemvelaphi yethu.
Phela ukuphika amasiko ethu akutshiyananga ngitsho lokuphika umzali wakho. Zibusiso bani ongazithola emhlabeni nxa uphika umzali?
Kuhle ke ukuthi lalabo abazibona engathi bona sebefunde kakhulu okokuthi sebefuna bathathwe njengamakhiwa bazi ukuthi loba sebefisa abasoze bafa baba ngamakhiwa ngoba inkaba zabo zilapha.
Into enye esuka imangalise ikakhulu ebantwini bonabo abazithi bangamasalala yikuthi abanye bakhona bayabe bemnyama tshu, loba bangaze bazabe ukugcoba ngitsho lokuhlaba amajekiseni okuthi babe mhlophe izandla zisala zilokhu zikhatshana kakhulu labantu abamhlophe.
Hawu bantu bakithi kanti sihluphekelani? Asizikhulumeleni isiNdebele, isiKalanga, isiSotho, isiTonga sakithi esiyiso esavela sazalelwa kiso.
Lokhu kuzenza abantu bahlonipheke ngoba bayabe bezigqaja ngalokho abayikho khona. Sifunelani ukukhuluma ngesikhiwa zonke izikhathi thina singayisiwo. Siyake sibone kumabonakude abanye abantu abamhlophe bekhuluma ngendimi zabo ezingayisiso sikhiwa.
Abalandaba lokuthi bamhlophe njalo kabasazi isikhiwa, bazikhulumela ulimi Iwabo bemisa amakhanda ngoba besazi ukuthi lezabo indimi ziqakathekile njengazo zonke indimi ezikhona.
Kungumbono waleliphephandaba ukuthi njengabantu abansundu singaziphiki kodwa kasizigqajeni ngokuba yilokho esiyikho khona njengoba induna yethu yomdabuko isisifundisile.
Kumele abantwana abazazalwa bafundiswe indimi zabazali babo kunye lamasiko akithi ukuze zingacitshi elizweni kucine sokusala indimi ezimbili kumbe ezintathu kuphela.
