KUNDATSHANA yethu edluleyo, sixoxisane ngomonakalo olethwa yikuxabana kunye lodlakela ezindlini lakwezinye izindawo nje sisithi induku kayiwakhi umuzi. Kodwa-ke, thina simangele ngoba inani lamacala la lisuke laqansa njalo. Kungabe kuyikuba izixwayiso zethu kazifinyeleli kuzulu na kumbe udlakela luyala ukuphela phakathi komphakathi?
Phela sikhuluma kunje nje, uMaxwell Ndlovu oleminyaka engu-23 eyokuzalwa ubotshelwe ukumukula ‘‘uninazala’’ uSiphiwe Phiri obezama ukubalamula ngesikhathi bexabana lowayengumkakhe umntakaMaPhiri. Lokhu kwenzakale esigabeni seLupinyu kuBH118 eVictoria Falls. Uthando lolu abathi luyisiphofu, luxabanise uPraise Moyo loNomalanga Ncube abaseNyamandlovu okubangele ukuba uPraise acine ewahlaza uNomalanga ngempama kanenginengi.
USebenzani loMazi Sibanda bathelele batshaya uKenneth Moyo ngesikhathi besekopa yeVusanani Housing Co-operative Anju eNyamandlovu. Ababili laba batshaye uKenneth ngogodo ngemva kokuxabana ngodaba lwe “bhetri” lemota. Badabule uMoyo ikhanda bamtshiya evuvuke lobuso benganaki ukuba izingozi abazihlanyela kuye ziyabulalisa! Sinanzelela ukuba abanini balekopa bebebuthanele udaba oluhle kabi. Kodwa-ke, umoya wokulwa lodlakela ubanyenyele kwabanzima ukuba baxoxisane lokucebisana ngesihle.
Esitandeni senye njalo ikopa, eye4th Avenue eInyathi, uBhekelani Sibanda utshaye umnewabo uThabani Sibanda ngesimbo bebanga ukudla kwantambama. UThabani usele eloduma ekhanda, evuvuke ilihlo lomlomo. Bekuyisikhathi sokuhlela impilo, imali, lengqubelaphambili yokuba okunye ukudla kungavela ngaphi, hatshi ukulwa.
Khona eNyathi lapho emayini yeLonely, uStanely Moyo ugwaze uMthandazo Moyo ngengqamu ekhanda bebanga utshwala. Njengale indaba yokubanga utshwala isibhahile bakwethu. Masihleleni impilo yethu kakuhle njalo ngesihle. Sikhuthalele okusithuthukisayo ngoba isikhathi sokulwa, ukuzondana, lokunye okunjalo, kasilaso. Siphila iminyaka emilutshwana kabi ngaphansi kwelanga! Nxa singafuna ukuzilibazisa, kasinanzeleleni ukuba kasiphazamisi amalungelo abanye abantu kumbe ukuxabana.
E-Dromoland, eNyathi, kuloMduduzi okhabe uMxolisi Nkomo elihlweni ngesicathulo. UMxolisi ukhatshelwe ukutholakala engelamali esambeni ngesikhathi umakhaba eyidinga lanxa-nje ingasiyakhe leyomali njalo isamba leso singesisakhe.
E-Tsholotsho, kuloNavias Mpofu (22) ohlala eNembe odabule uAudry Magotsho (23) ngogodo ngemva kokukhuthana enkulumeni. UMpofu udabuke ebunzini njalo usilele esibhedlela. Efusini, eTsholotsho, kulabafana abakhanya sengathi bavele bangumthwentwe ohlabayo besesebancane. NguAdmire Hove oleminyaka engu-18 ubudala, onqinde umntwana oleminyaka engu-15 wamtshiya evuvuke umlomo. Khonalokhu ukukhula abantu besilwa bethi bezwana amandla, kakusasizi ngoba sokubulalisa, sokulicala njalo ulakho ukucitsha umphefumulo womuntu ngenqindi leyo. Kakusemdlalo wabelusi lo bakwethu. Ofuna ukuqhuba imidlalo yaloluhlobo, kumele alobise igama lakhe kunhlanganiso yezenqindi njalo akufundele ukuyiqhuba ngokusemthethweni. Umfanyana lo utshayelwe ukuthatha ingowane kaAdmire. Kwazi bani mhlawumbe ubedlala losowabo nje kuphela?
ENkayi, ebhawa lakoNdiweni uThokozani Moyo utshaye umfowabo uBongani Moyo ngesitina phezulu kwelihlo lenxele emethesa umlandu wokweba umakhalekhukhwini wakhe. Yeyi madoda, pho-ke iphume na leyofoni ngaleyondlela? Usesesitokisini manje uThokozani kasela ngitsho layinye intokozo.
Bakwethu, ngezibonelo lezi, ngijonge ukuveza lokuphetha indaba zobubi bokusebenzisa udlakela, ulaka, ingxabano lamanye amacebo anjalo ekulungisiseni indwetshu kumbe ukwehlukana kwemibono. Abadala abayibo ababezintshantshu ekulweni bezingqwele lasenkomeni. Kabasakwenzi lokhu njalo kangikaze ngibezwe kulezi insuku bekhuthaza ubungqwele baloluhlobo. Ukudla esesikudla, imithetho esilayo lezingozi ezitholakala ekulweni lokhu lasekutshayeni abanye abantu, kazisasivumeli ukuthi siqinise ulaka. Kasiceleni uthando, umusa lozwelo sizaphumelela kukho konke esikwenzayo ngoba izimilo ezakhelwe kulezimpawu zinhle, zimela ubuntu bethu sonke. LoNkulunkulu, umdali wethu sonke uyasibusisa sonke isenzo esenziwa ngothando, umusa, uzwelo lobuthakathaka — udlakela, aaah kasazi!
Sizalubambela lapha udaba lolaka lodlakela ngoba sizama ukwenqabela amanye njalo amacala lezono okugoqela ubulima bokulinyazwa kodwa umuntu ezelwe ephelele, ukubulalana lokuzibophela. Ukuphuma komphefumulo kunzima njalo kakuthokozisi loba sekutheni. Phela umphefumulo yiyo impilo njalo emuntwini, nguye umuntu!
Kungaselani, kayixabene bakwethu, inxeba lendoda kalihlekwa, ababotshwe lamuhla sithi; lembule ingubo langena ngoba aluba bebelizuzile ithuba lokulivimba icala, bebezalivalela phandle kwengubo.
Abanye bonke, lingadinwa ukuthumela imibono yenu kunombolo zeWhatsApp u – 0784 270 800 / 0783 185 092 kumbe ebulenjini ku – [email protected]




