YiNtatheli kaMthunywa
ABALIMI sebekhuthazwe ukuthi baguqule indlela abenza ngayo izinto ngesikhathi kusondela isigaba sokulima sika-2026/27, njengoba kukhangelelwe ukuthi ilizwe libhekane lokusilela kwezulu okubangelwa yi-El Niño.
Ingcitshi ezibona ngezokulima zikhuthaza abalimi ukuthi kumele bagxile kakhulu ekugcineni amanzi emhlabathini kanye lokubona ukuba kulokudla emhlabathini ukuze kutholakale isivuno esiphezulu.
Kumbuthano weZimbabwe 2026/27 Agricultural Season Summit, uMphathi weSeed Co kweze-Agronomy e-Afrika, uNkosikazi Wendy Madzura, wethule amacebo abalimi abangawasebenzisa ukuvikela izilimo zabo.
Uthe ukugcina ubumanzi emhlabathini kuqakatheke kakhulu.
“Abalimi sibaxwayisa ukuthi bangatshiyi umhlabathi ungembeswanga. Kababone ukuthi bangalima bayawuvala njalo ngokusala kwezinye izilimo ngoba lokhu kuyancedisa ukugcina ubumanzi emhlabathini, kwenza futhi umhlabathi ube lokudla njalo kukhuthaze lezinanakazana ezidingakalayo ukuze izilimo zenze kuhle,” kutsho uNkkz Madzura.
Uqhubekele phambili wathi okunye okuqakathekileyo yikuvuna amanzi.
“Ukusebenzisa ama-tied ridges kanye lamagodi kuyanceda ukuthi amanzi ahlale endaweni eyodwa
isikhathi eside ukuze angene phansi emhlabathini.”
Okunye okumqoka yikuqaphela izibungwana ngoba zilakho ukuphambanisa isivuno esikhangelelweyo.
“Izilimo eziphilileyo ziyamelana lezibungwana kodwa izibungu ezingatholi amanzi eneleyo zisengozini enkulu yokuhlaselwa yimihogoyi i-fall armyworm,” kuveza uNkkz Madzura.
Uthe ukukhetha isikhathi sokuhlanyela ngokunye okuqakathekileyo kusigaba salonyaka sokulima.
Abalimi sibaxwayiswa ukuthi bangaphangisi ukuhlanyela. Kumele balinde izulu elaneleyo, elifika kusilinganiso se-30mm ngokuhlanganisiweyo, njalo bahlole isimo sezulu sensuku ezilitshumi kusiya kwezilitshumi lanye ngaphambi kokuhlanyela.
“Njengoba kulindelwe ukuthi izulu liqale ukuna sekudlule isikhathi esijayelekileyo, abalimi kumele bahlele kuselesikhathi futhi bathathe amanyathelo azabavikela ekulahlekelweni yizilimo.”
Uthe izixwayiso lezi kumele zisetshenziswe ngabalimi bezilimo zemasimini kanye leze-horticulture ukuze babe belungiselele ngcono isigaba sika-2026/27.