YiNtatheli kaMthunywa
UMPHAKATHI usuxwayiswe ngengozi yokusebenzisa amaphilisi okwenqabela umkhuhlane womvimbano (i-flu), abizwa ngokuthi ngama-flu packs.
Amaphilisi la, athengiswa emakhemisi endaweni ezinengi, kubikwa abezempilakahle sebekhathazekile ngesimiso sawo nanko ale-antimicrobial resistance, osekubangele ukuthi abantu abanengi abawasebenzisayo bengelatshwa ngokupheleleyo.
Ukukhathazeka lokhu kuza ngesikhathi lapho umkhuhlane womvimbano leminye ephathelane lokuphefumula, ukukhwehlela lokutshaywa likhanda ivame kakhulu ebantwini njengoba kuyisikhathi somqando.
Kubikwa ama-flu pack alula ukuthenga njalo athengiswa ngentengo ye-US$1.
Amaphakethe la, athola udumo ngesikhathi somkhuhlane we-Covid-19 lapho imithi etshiyeneyo eyayibizwa ngokuthi ngamaphakethe e-Covid (“Covid packs”).
Ingcitshi kwezempilakahle uDokotela Misheck Ruwende, uthe amakhemisi akhohlisa uzulu ongelacala ngoba umkhuhlane we-flu angeke welatshwa ngomuthi olwa lamagcikwane, ama-antibiotic.
“Kangazi ukuthi lokho kuyini. Ngikuzwa ngani. Nxa nje kulomuthi we-antibiotic, akulanto esiyenzayo, umkhuhlane we-flu uligcikwane, awudingi ama-antibiotics. Yikho ngezikhathi ezithile ubhalelwa ama-antibiotics kodwa angasebenzi.
“Angiboni usizo lwayo iphakethe le-flu pack ngoba umkhuhlane lo kumele welatshwe nge-paracetamol, i-Vitamin C ukuqinisa amasotsha omzimba okulwa lezifo lamanzi. Kuligcikwane nje,” kutsho uDkt Ruwende.
Ukuchwayisisa kodwa kuvezile ukuthi amanye amakhemisi edolobheni athengisa amaphakethe la ngemali ephansi efika i-US$1, iphakethe ngalinye lihlanganiswe amaphilisi afika kwayisitshiyagalombili (8) izigulane ezilayelwa ukuthi ziwanathe kanyekanye.
La athengiswa ngaphandle kwencwadi kadokotela.
Amaphilisi avame ukutholakala emaphaketheni la ahlanganisa ama-antibiotics afana le-Amoxicillin le-Azithromycin, ama-corticosteroids afana le-Prednisolone, ama-antihistamines ahlanganisa i-Chlorpheniramine le-Allergex, kunye le-Vitamin C le-Paracetamol.
Ugatsha olubona ngokulawulwa kwemithi kuleli, olwe-Medicines Control Authority of Zimbabwe (MCAZ) luxwayise ngokuthi ukuthengiswa kwama-antibiotics ngaphandle kwencwadi kadokotela akukho emthethweni njalo kubeka impilo yomphakathi engozini enkulu.
Isikhulumi se-MCAZ, uMnumzanaDavison Kaiyo, uthe ukuthengiswa kwama-antibiotics ngaphandle kwencwadi kadokotela kubangela ukuthi lapho usunikwa amaphilisi la acine engasasebenzi kuhle emzimbeni wakho (antimicrobial resistance).
“Ukuthengiswa kwama-antibiotics ngaphandle kwencwadi kadokotela akukho emthethweni. Ama-antibiotics kumele athengiswe kuphela nxa kuvezwa incwadi kadokotela,” kutsho i-MCAZ.
Ngokutsho kwe-World Health Organisation (WHO), inkani yemithi (AMR) yenzeka nxa amagcikwane e-bacteria, ama-viruses, ama-fungi lama-parasites esephenduka.
Ngenxa yalokho, amaphilisi ajwayelekileyo acina engasasebenzi, okwenza izifo zihlale isikhathi eside njalo kwengeze ingozi yokugula kakhulu, ukukhubazeka lokufa.




