Amabizonto

Sithathela kusifundo sethu seviki ephelileyo kuthiwa akhona amanye amabizonto akhiwa ezenzweni kodwa unkamisa wokucina wesenzo engaguquki njalo kungajotshelelwa, kodwa kuqaliswe ngesiqalo sebizo esifaneleyo.

Izibonelo: themba >ithemba, lima >ilima, phehla >iphehla, hlola > umhlola. (i) +themba >ithemba; um+hlola>umhlola.
Akhona amabizonto athathelwa kwamanye amabizo ngokusebenzisa isiqalo sesinye isigaba, isibonelo: 7 lo 14. Amabizo la andise ukukhomba indlela yokwenza ulutho loba umkhuba. Umuntu >isintu, Ubuntu; ikhaya >isikhaya, umlungu >isilungu

Isi- +(um)lungu >isilungu; isi-+(i)khaya> isikhaya.
Akhona amabizonto esigaba 14 akhiwe ngokusebenzisa isabizwana soqobo. Esabizwaneni soqobo kuqaliswa ngesiqalo sesigaba 14: mina >ubumina, khona > ubukhona. Akhona awesigaba 14 athathelwa eziqwini zesiphawulo lesibaluli. Eziqwini zesiphawulo: khulu >ubukhulu, hle> ubuhle, ubu- +-nengi > ubunengi.

Eziqwini zesibaluli: -mnandi > ubunandi, -banzi >ububanzi, ubu-+qotho>ubuqotho. Ngeziqu zesichasiso kungakhiwa amanye angayisiwo awesigaba 14: -nengi >inengi –(i) +nengi > inengi; -dala >isidala njalonjalo – isi+ -dala >isidala.

Amabizonto akhiwa kusetshenziswa izandiso zemvelo ngokuqalisa ngesiqalo sebizo esivumayo: phezulu >umphezulu, phansi >iphansi, ubuphansi, ntambama >intambama njalonjalo. Akhona amabizonto akhiwa ngezenzukuthi ngokuqalisa ngesiqalo sebizo esivumayo: bani >umbani; vuthu >imvuthu. Sizaqala lapha kunsuku ezilandelayo.

Related Posts

Limani i-beetroot ilenzuzo

YiNtatheli kaMthunywa ABALIMI bakhuthazwa ukuthi balime i-beetroot ngoba nxa ilinywe ngendlela eqondileyo ilenzuzo emangalisayo njalo ingumuthi kumpilakahle yabantu. Ekhuluma loMthunywa uNkosazana Renia Phiri uthe i-beetroot iyadlisa sibili nxa ilinywe ngumuntu…

Ukuhluzwa kwenkondlo

Ugwalo: Umdumo wezinkondlo elalotshwa ngu NS Sigogo: Inkondlo: Izibongo zeqhawe eyalotshwa ngu NJ Tfwala Ophezulu Stinta Okumunyethweyo Inkondlo le ibonga iqhawe ngomsebenzi omkhulu eliwenzayo. Iqhawe lapha enkondlweni liyahaywa, liyaphakanyiswa kuze…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×