Amabizoqho avela kuzenzukuthi

Thulu >uThulu + ka > uThuluka

Gubudu >uGubudu – u + gubudu > uGubudu
Kuqalwa ngonkamisa u-u phambi kwesenzukuthi, ungwaqa olandelayo u-I lo –g- alotshwe ngebala elikhulu. Kwezinye izenzukuthi kungajotshelelwa u-ka kumbe u-za.

Amabizoqho akhomba abantu angamabizombaxa: ikhaya > uSokhaya –(i ) khaya >ukhaya >u +So +khaya > uSokhaya; amathemba > uNomathemba – (a)mathemba >umathemba >u +No +amathemba >uNomathemba; uxolo >uNoxolo – (u) xolo >uxolo > u+ No + xolo –uNoxolo

 

Akhiwa ngokususa unkamisa osekuqaleni kwebizo kuqale ngo –u besekusetshenziswa izakhi u-So kumbe –No; ilizwe lifile > uLizwelifile – u + (i)lizwe + lifile >uLizwelifile; vusa umuzi >uVusumuzi – u +u +vus(a) +umuzi >uVusumuzi.

ULizwelifile wakhiwe ngokususa unkamisa wakuqala webizo kwaqalwa ngonkamisa “u,” ungwaqa olandelayo walotshwa ngebala elikhulu. Amabala ulizwe lolifile ahlanganiswa kubelibizo elilodwa.

UVusumuzi wakhiwe ngokuqala ngo –u-, ungwaqa wesenzo walotshwa ngebala elikhulu, unkamisa wokucina wesenzo u-a-, wasuswa. Isenzo u-vus(a) lebizo “umuzi” kwahlanganiswa kwabalibizo elilodwa.

Related Posts

I-ZIFA ikhala ngokwedlula emhlabeni kwabakhokheli beHighlanders

YiNtatheli kaMthunywa INHLANGANISO yenguqu yakuleli, iZimbabwe Football Association (ZIFA), isiyethule amazwi enduduzo kulandela ukwedlula emhlabeni kwabakhokheli beqembu leHighlanders abathi umgcinisihlalo uKenneth Mhlophe, umsekeli wakhe uFiso Siziba lomgcinisikhwama uNkani Khoza. Ukwedlula…

Iyezi elimnyama kuHighlanders

YiNtatheli kaMthunywa UMGCINISIHLALO weHighlanders uKenneth Mhlophe, umsekeli wakhe uFiso Siziba lomgcinisikhwama uNkani Khoza badlule emhlabeni kungozi yemota eyenzakale ngoLwesine ebusuku emgwaqweni weBulawayo-Harare. Kubikwa ukuthi abathathu laba bebevela eKariba ngemva komdlalo…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×