Amabizoqho avela kuzenzukuthi

Thulu >uThulu + ka > uThuluka

Gubudu >uGubudu – u + gubudu > uGubudu
Kuqalwa ngonkamisa u-u phambi kwesenzukuthi, ungwaqa olandelayo u-I lo –g- alotshwe ngebala elikhulu. Kwezinye izenzukuthi kungajotshelelwa u-ka kumbe u-za.

Amabizoqho akhomba abantu angamabizombaxa: ikhaya > uSokhaya –(i ) khaya >ukhaya >u +So +khaya > uSokhaya; amathemba > uNomathemba – (a)mathemba >umathemba >u +No +amathemba >uNomathemba; uxolo >uNoxolo – (u) xolo >uxolo > u+ No + xolo –uNoxolo

 

Akhiwa ngokususa unkamisa osekuqaleni kwebizo kuqale ngo –u besekusetshenziswa izakhi u-So kumbe –No; ilizwe lifile > uLizwelifile – u + (i)lizwe + lifile >uLizwelifile; vusa umuzi >uVusumuzi – u +u +vus(a) +umuzi >uVusumuzi.

ULizwelifile wakhiwe ngokususa unkamisa wakuqala webizo kwaqalwa ngonkamisa “u,” ungwaqa olandelayo walotshwa ngebala elikhulu. Amabala ulizwe lolifile ahlanganiswa kubelibizo elilodwa.

UVusumuzi wakhiwe ngokuqala ngo –u-, ungwaqa wesenzo walotshwa ngebala elikhulu, unkamisa wokucina wesenzo u-a-, wasuswa. Isenzo u-vus(a) lebizo “umuzi” kwahlanganiswa kwabalibizo elilodwa.

Related Posts

Akulalwa ngeCardinal X25 koBulawayo

  Nkosilathi Sibanda “Angilayo imbali” Le yiyo ingoma ezabe ihlatshelwa ngesikhathi iqembu lomculo elilodumo kulezinsuku elivela eSouth Africa, iCardinal X25, lithokozisa abalandeli balo ngoLwesihlanu, kwenye ihotela koBulawayo. ICardinal X25 itshintshana…

Ikhefu elitsha iMunhumutapa Day

  Nkosilathi Sibanda UHULUMENDE usebike ukuba umhlaka 15 Mpandula usezakuba likhefu elisemthethweni elizweni njalo lizabizwa ngokuthi yiMunhumutapa Day, kuqalisa lonyaka. Ilanga leli lihambelana lokuzalwa kukaMongameli Emmerson Mnangagwa, njalo uHulumende uthe…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *