Ethel Ncube
BADLA amalahle abazali abalabantwana abafunda eNtalale Primary eGwanda kulandela ukuphuma kwembiko yokuba umphathi wakulesisikolo uhuquluza imali zesikolo.
UMthunywa uzwe ukuthi ngomnyaka ophelileyo kuhlolwa amabhuku okungena kanye lokusetshenziswa kwemali kwatholakala ukuthi kulemali engange $6 995 kanye leR2 080 engazakaliyo ukuthi umphathisikolo wayisangaphi.
Kubikwa umphathi lo wabikela abazali ukuthi uzabhadala imali le.
Intatheli ixhumane lomunye umzali uNkosazana Retabile Moyo ochaze ukuthi indlela okusentshenzwa ngayo icala likamphathi lokudla imali zesikolo kayibaphathi.
“Abezemfundo abacaci ukuthi benza njani ngomphathi lo ngoba labo bafika esikolo bezokhangelisisa amabhuku ezimali kodwa kwaphelela khonapho.
“Imali siyithola nzima njalo zinengi izinto ezifunekayo esikolo kodwa umphathisikolo uzenzela umathanda ngemali zethu,” kutsho uNkszn Moyo.
Uqhubekele phambili echaza ukuthi osobhuku sebebhalele umphathi lo incwadi bebuza imali yesikolo.
“Abakhokheli besigaba babhalele umphathisikolo lo incwadi bamnika insuku ezilitshumi ukuthi abisele imali kodwa kakaphenduli. Encwadini le kwavezwa ukuthi engehluleka ukubhadala imali le ngaleso sikhathi indaba le izadluliselwa eCivil Court,” kutsho uNkszn Moyo.
Uqhubekele phambili esithi umphathi lo ubakhangelela phansi njengabazali.
“Umphathi lo ubona angathi imali kasiyazi kungakho sexotsha abanye ababalisi esikolo ngoba uthi yibo abasicebisayo,” kubika uNkszn Moyo.
Iphephandaba likazulu lixhumane lomunye njalo umzali okukhomithi yesikolo owale ukuveza ibizo lakhe ngoba esesabela isikhundla sakhe ochaze ukuthi bafuna nje imali yesikolo kumphathi.
“Esikufunayo kumphathisikolo lo yikuthi abisele imali yesikolo sisithuthukise siyephambili. Abezemfundo abazange bacace ukuthi kumele kuthathwe liphi inyathelo. Isilonda sifuthela umnikazi yithi esifuthelwayo ngendaba le njalo utshengisa ukusidelela. Osobhuku bazamlanda kuyonale iviki bamnike incwadi yakhe,” kutsho ilunga lekhomithi leli.
Ubuye waveza ukuthi kwesinye isikhathi abantwana bacina besehluleka ukuphatheka kwezemidlalo ngenxa kamphathi lo.
“Kwesinye isikhathi abantwabethu bacina bengayanga kwezemidlalo kusweleke imali yokubancedisa ekuhambeni umphathi ethi akulamali. Uhlala esola abazali ethi ababhadali kanti pho le ayidlayo yayibhadalwe yibaphi abazali?” kutsho ilunga lekhomithi leli.
UMthunywa uxhumane lomele isikhundla somqondisi wezemfundo esabelweni seMatabeleland South uNkosazana Samukeliso Dlamini




