UMDENI wowesifazane otshone kulandela ukulunywa yizinja zangakibo uthi bezingabangani bakhe abakhulu njengoba bekunguye obekwazi ukuzilawula, ukudlala lazo lokuzipha ukudla.
UMpho Mokoena (32) ulunywe yizinja zangakibo ngoMvulo, okucine kubangela ukuba amapholisa azidubule azibulale ngoba zingasafuni lokusuka eduze kwesidumbu sakhe.
Udadewabo kamufi uNkosikazi Mabatho Mokoena-Brown (35) uthe lamanje basatshaqekile ngalesi sehlakalo ngoba umufi ubezijwayele kakhulu lezi zinja.
“Bezifana labangani bakhe uMpho lezi zinja. Ubedlala lazo, ezipha ukudla lamanzi. Zona bezilolaka uma kukhona umuntu ezingamaziyo efuna ukungena, nguye uMpho obekwazi ukuzilawula azithulise.
“Ngesikhathi ngithola umbiko wokuthi kulomuntu olunywe yizinja bengizitshela ukuthi ngomunye umuntu.
Kusenzima lamanje ukususa isithombe sikadadewethu eselimele, esetshonile,” kuchaza uNkkz Mokoena-Brown.
Uthe lezi zinja zafika kibo ngo-2012 ziseyimidlwane.
“Ubaba wathenga lezi zinja ukuze zizosivikela, zivikele kakhulu yena uMpho ngoba ubehlala yedwa isikhathi esinengi ngekhaya.
“Besingazi ukuthi zizacina zilimaze umuntu wala ekhaya. Kuke kwabakhona isikhathi lapho obekudume iqembu lezigebengu ezibizwa nge-5 Minute Gang, ngakho sasithembe ukuthi izinja ziyosilamulela. Izinja besizithanda
kakhulu lapha ekhaya,” kutsho uNkkz Mokoena-Brown.
Umufi kuvele ukuthi usthiye indodana yakhe eleminyaka emithathu, ekade isenkulisa ngesikhathi kwenzeka isigameko.
Umufi ubeyedwa ekhaya ngesikhathi zimhlasela.
UNkkz Mokoena-Brown uthe ubesanda kumtshiya ngakibo udadewabo ngoba bajima ndawonye. Uthe udadewabo wayefunda ezikolo zezingane ezilezingqinamba ngokufunda (special school). Ukuchithile ukuthi lezi zinja bezivele zilodlame njengoba zilimaze udadewabo.
“Izinja ezijwayelekile lezi. Uma zibona umuntu ezingamaziyo engena la ekhaya ziba lolaka kodwa umuntu ezimjwayele azimxwayi. Izinja ezinkulu ezithanda lokudlala. Kungenzeka udadewethu uzitshele ukuthi ziyadlala laye wabe eseyasondela kuzo, ukube ubezisaba ubengeke asondele kuzo,” kutsho uMabatho.
Uhlobo lwezinja abebezifuyile ngamaRottweiler amabili neCross Bull Mastiff (ibhova), okuthe noma sekufike amapholisa zaqhubeka zagweva zimi eduze kwakhe zaze zadutshulwa.
Izidumbu zezinja ziyohlolwa ukuze kubhekwe ukuthi bezingenaso yini isifo esithize.
Ngaphandle kwalesi sehlakalo omunye wesilisa eMgungundlovu laye ubulawe yizinja ezimhlasele ehamba emgwaqweni.
NasePhoenix owesilisa uhlaselwe kabi yizinja.
Okhulumela abakwa-ER24, uChitra Bodasing, uthe kusemqoka ukuba abanikazi bezinja baqikelele ukuthi zijovelwa amarabi.
“Abanikazi bezinja kumele baqikelele ukuthi baziqeqetsha kahle. Uma inja isiqala ukungaziphathi ngendlela ejwayelekile, kumele afune usizo lwabalolwazi ngezinja. Izinja kumele kuqikelelwe ukuthi ziyanakekelwa futhi ziyajovelwa amarabi ngaso sonke isikhathi. Uma inja izokuhlasela kumele wehlise umoya, ungayibuki, ungabi lodlame kuze kube iyakutshiya,” kutsho uBadasing.
AbeNational Society for the Prevention of Cruelty to Animals bathe abantu abafuye izinja yibo okumele bathwale umthwalo uma zihlasela abantu ngoba yibo abanikazi bezilwane ezifuywayo. — Ubulembu




