AMANDEBELE ngabantu ababenanzelela kakhulu okwenzakalayo empilweni zabo. Ngabantu ababethanda izifuyo zabo njalo bethanda lokunanzelela imvelo abahlala kiyo.
Yikho bakunanzelela ukuthi ithendele elihle ngelikhala ligijima. Njengabazingeli abakhulu, babekubonile ukuthi ngelihlakaniphileyo ithendele elikhala ligijima kulaleli elithi libona isitha likhale limi ndawonye lize life. Bakufanisa lempilo yomuntu ke lokhu ukuze bakhulisane, bakhane njalo babambane.
Basisebenzisa-ke lesisaga ukuxwayisa amavila ukuthi hatshi akumelanga umuntu ahlale phezu kwezandla, akumelanga ukuthi umuntu akhale ethi uyalamba, kasukume aphandele imuli yakhe idle.
Inengi labantu emadolobheni kabasasebenzi ngenxa yokuthi kayikho imisebenzi ngoba amankampani amanengi avalwa ngenxa yomkhonomi welizwe.
Inyelane yabantu laba abasemadolobheni abangasebenziyo labanye abasebenzayo kodwa iholo labo lincane, baphila ngokuziphandela, bangamathendele akhala egijima. Yibo lababantu abathengisa amatamatisi, imbhida emkambo, yibo lababantu abahamba bedobha lokhu lalokhuya ezitolo bethengisa, yibo njalo abaya le lale bedinga okungabaphathisa empilweni kunye lezimuli zabo.
Yibo njalo abagcwele phambi kwezitolo bethengisa amafutha, amasepa, amanamunede labanye abavala imigwaqo bethengisa amabhele kunye labantwana besikolo inengi ngamathendele akhala egijima. Kuphunywa esikolo nje kugijinyelwa lapho abayiphanda khona ngoba elihle ngelikhala ligijima.
Uma bengasakwenzanga lokhu umangoye uyalala eziko, uma eselala eziko akusahlaleki ekhaya. Yibo-ke laba abaphenduka imihambuma bexotshwa liphango emakhaya. Yiyo imihambuma eluzulane emadolobheni eminye esiyiziqhwaga ezihamba zithathela abantu ukudla kwabo ezitaladeni.
Loba nje elihle kungelikhala ligijima akhona asephambanisa amanye. Sokulobuqili osobandile ikakhulu ezitaladeni lapho okuthengiselwa khona. Bakhona njalo abamabhizimusi asebeqila uzulu ngokumthengisela impahla elesilinganiso esiphansi kodwa babize intengo ephezulu abanye ngabathi nxa bethengisa amafutha okugcoba bafake ilambazi phakathi bafake amafutha phezulu.
Kambe uzulu aphephele ngaphi nxa wonke umuntu esefuna ukucutha umuntu ovele engelalutho.
Inengi labantu izandla zimfitshane ngenxa yokuthi imali labo abazitholayo zincinyane. Amankampani amanengi aholisa izisebenzi imali engaphansi kwengxenye ngemali yakwamanye amazwe kuthi enye bayinikwa ingeyakithi, iZimbabwe Gold. Bathi ke nxa befika ezitolo ukuthi bathenge abakudingayo lezimuli zabo bathole abathengisa ezitaladeni sebebuthe konke bakugcwalisa emgwaqweni.
Yibo ke laba abantu ababisela ilizwe lethu emuva. Angithi nje uHulumende uyazama ngazo zonke indlela ukulungisa ilizwe lethu kodwa okudanisayo yikuthi bakhona abadonsela nyovane. Laba bantu kanye labanikazi bezitolo yibo kanye okumele bajeziswe ukuze ilizwe lethu lithuthuke. Kambe sizalakha sithini ilizwe lethu nxa abanye bedonsa besiyale abanye labo besiya nyovane.
Abantu kumele bafunde ukuziphandela ngendlela engaqili abanye abantu. Akulamuntu ozondayo uma omunye ezithengisela amatamatisi akhe kodwa kubuhlungu ukuthenga into engaqondanga.




