YiNtatheli kaMthunywa
IMFIHLO yemuli yeminyaka edlula engu-20 ivele egcekeni ngemva kokwenziwa kwe-DNA kwenye indoda lesidumbu sendodana yayo efe kungozi yomgwaqo.
Indoda le, uDavid Kazhanje kubikwa yathutsha emulini yakoMakururu izolanda isidumbu sendodana yayo eyayife kungozi yomgwaqo ngenyanga kaNtulikazi, eduzane leRusape.
Kubikwa uKazhanje wethusa abakoMakururu efika esililweni esithi nguyise kamuyi, kungakho loba owayesedlule emhlabeni wayebizwa ngesibongo sabo kodwa wayengasi mntanabo.
Lokhu kwabangela ukuthi kuqhamuke impi phakathi kwemuli lezi ezimbili azazisithi yindodana yazo edlule emhlabeni.
Lokhu kwabangela ingxabano enkulu mayelana lokuthi umuyi wayengowakobani lokuthi kwakumele angcwatshwe ngaphi. Ukungazwanani lokhu kwaqhubeka imuli zombili zaze zavumelana ukuthi kwenziwe i-DNA. Impumela yakhona yaveza ukuthi kwakulamathuba angu-99,9 ekhulwini okuthi uKazhanje wayeyisihlobo sikamuyi ngokuzalwa.
UJosephine Mutambanewose, ongumama omdala kamuyi, owabika udaba lolu, uthe ukungezwani kwakhula ngesikhathi imuli yakoMakururu ibuza ukuthi kungani umuyi kumele ayengcwatshwa eMutare.
“Ngemva kokutshona kwakhe, sathi sisiya emotsha sisiyalanda isidumbu, imuli yakoMakururu yasibuza ukuthi kungani sasifuna ukumngcwaba eMutare ngoba yona yayisithi umntwana lo ngowayo.
“Yibo ababengobaba esasibazi, kodwa umntwana wakhulela emulini yangakithi. Ngabatshela ukuthi ngesikhathi esaphila kabazange bamamukele, kodwa esefile basebefuna ukuzithi ngabanikazi bomntwana.
Ngabuza lokuthi kungani basebemkhathalela khathesi kanti kulabanye abantwana ababelobunzima obufanayo kodwa bona bengakaze bazihluphe,” kutsho uMutambanewose.
Umngcwabo owawusekhaya komuyi eDangamvura waphenduka waba yindawo yokuxabana phakathi kwezihlobo, sekulamaqembu amabili ayephikisana.
UStanley Minezhi, ongumfowabo kaMutambanewose, uthe nguye owakhuthaza ukuthi kwenziwe i-DNA ukuze iqiniso laziwe.
“Yimi engathi kakwenziwe ukuhlolwa kwe-DNA ukuze sazi iqiniso. UKazhanje nguye kuphela owahlolwayo, njalo kwatholakala ukuthi umuyi wayeyindodana yakhe,” kutsho uMinezhi.
UMinezhi uchaze ukuthi umuyi wakhula esebenzisa isibongo sakoMakururu njalo amalunga emuli le, akhipha inkomo yamalobolo kanina.
Kodwa-ke, impumela yokuhlolwa kwe-DNA kwabantwana ababili bakamuyi iveze impumela ezitshiyeneyo.
Olunye uhlolo lwaveza amathuba angu-63,9 ekhulwini okuthi kwakulobudlelwano begazi, kodwa lathi ubufakazi babunganelanga ukuqinisekisa loba ukuphika ngokupheleleyo ukuthi babeyizihlobo zegazi. Olunye uhlolo lona lwaveza amathuba angu-99,9 ekhulwini.
Umfelokazi womuyi, uRudo Madzivo, uthe usemukele impumela yokuhlolwa kwe-DNA lanxa indaba le imzwise ubuhlungu kakhulu.
“Sengimamukele uKazhanje ngoba ulamaphepha empumela yokuhlolwa, kodwa abakoMakururu balahlekelwe lithemba ngenxa yempumela leyo,” kutsho uMadzivo.
Uthe ukungacaci kokuthi umuyi wayengowangaphi ngokuzalwa kwenze kwaba nzima ukulandela eminye imikhuba yesintu, egoqela isikhumbuzo lokwabiwa kwempahla, okumele kuqondiswe yimuli kayise kamufi.
Omunye umamncane womuyi, uJulia Matambanewose, uchaze okwabangela ingxabano le.
Uthe udadewabo ongasekho wayeke wendela emulini yakoMakururu njalo wazala abantwana ababili ngaphambi kokuba umendo uphele.
“Bathi sebehlukene okweminyaka eyisithupha, wakhuleliswa nguKazhanje,” kutsho uMatambanewose.
Uthe udadewabo wasebenzisa amaphepha endoda yakhe yakuqala ukuze athole incwadi yokuzalwa komntwana, okwabangela ukuthi umuyi asebenzise isibongo sakoMakururu.
“Iqiniso yikuthi umuyi wayengayisuye mntwana kaMakururu, njalo bobabili abazali bakhe bahamba lale imfihlo emangcwabeni,” kutsho yena.
Ephendula izinsolo zokuthi wayefulathele indodana yakhe, uKazhanje uthe imuli yayikwazi ukuthi nguye uyise womntwana.
“Babekwazi ukuthi yimi ubaba wakhe. Unina ongasekho kwakumele atshele izihlobo zakhe ukuthi yimi ubaba womntwana, kodwa kazange akwenze lokho.
“Ngaphila impilo yami yonke indodana yami ingangazi, ngingumuntu ongayisuye ngxenye yemuli. Okudanisayo yikuthi kazange abangazi engakafi,” kutsho uKazhanje.
Indaba le yacina ihanjiswa enduneni uMutasa, eyathi lanxa ukuhlolwa kwe-DNA kwasekuveze ukuthi uKazhanje nguye uyise kamuyi, kumele kulandelwe imikhuba yesintu.
INduna uMutasa yalaya uKazhanje ukuthi aqale ngokuya ezihlotsheni zikanina kamuyi ukuze alungise izindaba zesintu ezazisalindele ukulungiswa.
“Kumele uqale ngokuyalobola unina wendodana yakho engasekho, ungakayi kumfelokazi wendodana yakho. Kumele uyemtshela ukuthi unguyisezala usulobolile,” kutsho induna.
Induna iphinde yalaya uKazhanje ukuthi abhadale imuli yakoMakururu ngokukhulisa umuyi kusukela eseselusane waze waba ngumuntu omdala.
“UKazhanje kumele aqale ukulandela izimiso zesintu ezifunakala kuye, okugoqela ukubhadala imuli yakoMakururu, eyakhulisa umntanakhe kusukela ezalwa waze wadlula emhlabeni lonyaka.
“Umntwana wayesekhule waze waba lemuli yakhe. UKazhanje kumele aphinde alobole unina kamuyi ongasekho,” kutsho uNduna uMutasa.