Online Reporter
Isikithi
Ugwalo lulotshwe nguJ Sibanda
Ludindwe yiCollege Press
Imvunulo yeNdebele
Eyabafana siqala ngebhetshu lendlegu. Lona kuthiwa livunulwa ngokungabafanyana. Njengoba kunganganani kusitha ubuntu bakho kuphela. Nxa kungulowana othambisayo kutshwabhana kube ngumncwanyana ongasizi lutho.
Idumbu lona libhetshu labafana asebethe xaxa. Litshukwa ngesigogo senqina, esezinyane kumbe esobuchakide.
Eyamantombazana: Ububendle yimitshilo yesihlahlakazana okuthiwa yibubendle evunulwa ngabantwana. Ithungelwa eqheleni anduba ivunulwe. Utshananda ngumnsinsana wamantombazana esiqotshwana. Uthungwa ngelembu elimnyama ubusudalelwa amabuko. Uthiwa nka ekhalweni ukuze ufihle ubunqunu bomzimba wangaphansi.
Eyamadoda: umncwado (umutsha) le yimvunulo yobuntu bendoda. Ubazwa ngesigodo esibuthakathaka ikakhulu umganu, besesigujwa kuze kulingane Ubuntu balowo obazelwayo. Ingcitshi zawo ziyawunyola ziwunyole ukuze ube butshelezi qede ziwubalaze ngencukuthu.
Amabhetshu yimvunulo yezigogo zezinyamazana eziphalwe zatshukwa zaze zababuthakathaka. Inyamazana ezilamabhetshu amahle yintini lembabala. Nxa esevunulwa avunulwa ekhalweni.
Umnqunyiswa libhetshu elivunulwa enqulwini, lisithe umkhandlo phakathi kwebhetshu laphambili lelangemuva. Umnqunyiswa wenziwa ngesikhumba senqina elidala. Siyatshukwa, sisutshulwe uboya qede sibalazwe sibe lithanga, ngokuhlikihlelwa impande zomsusu ezigigiweyo.
Injobo (ingada) le yimvunulo yezwezwe eyibukhwa, elengiswa emahlanganweni ebhetshu laphambili lelangemuva.
Emaphethelweni enjobo kulengiswa isitshakala sesigogo esichayiweyo. Ubuhle benjobo busekuhambeni; iyaphoseka phambili ilingisa ukuhamba kwenyawo.
Isidlodlo sona yisicabanyana sesigogo esivunulwa ekhanda lixhegu eselikhehlile. Kusikwa indingilizana yesigogo, ibisibotshelwa inzwezwe zokwelekelela ukuvulwa kwaso. Imichidlwana leyo ibotshelwa ngaphansi kwesilevu kumbe isiphundu nxa kuvunulwa isidlodlo. Eyabantu besifazana: Imapa. Leli libhetshu lembuzi elivunulwa yisifazana. U “ma” ubizwa njengasegameni elithi umama. Imapa isetshenziswa jengawo wonke amabhetshu. Imapa ephambili lengemuva zivunulwa ziphambane ukuze zisithe umziba wangaphansi.
Umsisi (umsinsi) lesi yisidwaba sesifazana esithungwa ngamalembu amnyama, besesi dalelwa amabuko. Ngemva kokuthungwa sigcotshwa iphehla ukuze sibe buthakathaka. Abanye imisinsi bayithungela amantiya (okunjengesikopela) ukuze ibukeke. Mdabuko wayo iyimiceco yemidlalweni lemikhosini edinga ukucecelwa.
Ingubhamazi yisembatho esiyingwabungwabu esiphiwa intandokazi. Iyisibonakaliso sothando lomyeni.
Ingubhamazwi ivame ukwenziwa ngesikhumba sempala. Sitshukwa size sivuthwe; besesichachwa sikhitshwe iziqa ngabomo.
Ezikhaleni lezo kuthungelwa umsila wensimba. Phezudlwana kwalokho kugabaza kusikwa indingilizana qede ziganjelwe ngozwezwe lukamayelane. Ngesinye isikhathi kusikwa izikhala ezinjengamabhiza. Nxa sekuthungelwe uzwezwe kubonakala kulesimo sebhiza. Ingubhamazwi yembathwa emidlalweni lasemadilini. Njengoba ibizo layo lisitsho iyahlabekisa.
