Ethel Ncube
INGCITSHI kwezokufuya sezixwayise abalimi abafuye imbuzi ngendlela abangazisebenzisa ukuze amazinyane abo akhule kuhle engafi.
UMnumzana Mike Nemashakwe onguLivestock Officer koBulawayo ukhuthaze abalimi abafuye imbuzi ngokuqakatheka kokufaka inkaba yezinyane ku-iodine solution lisanda kuzalwa kunye lokubona ukuba izinyane liyamunya uchago lwakuqala lukanina lisanda kuzalwa.
Uthe ukufa kwamazinyane luhlupho olujayelekileyo abalimi abanengi abahlangana lalo kodwa lokho akutsho ukuba umlimi sokumele akhalale ukufuya imbuzi.
“Ukunganakekeli kuhle amazinyane yikho okubangela ukuthi amazinyane ahlale esifa. Sikhuthaza abalimi ukuthi nxa izinyane lisanda kuzalwa bafake inkaba yalo ku-iodine solution ukuze livikeleke ekubanjweni yimikhuhlane,” kubika uMnu Nemashakwe.
Ubuye waqonqonsela abalimi ukuthi babone ukuthi amazinyane ayamunya kungakedluli amahola ayisithupha.
“Sikhuthaza abalimi ukuthi bebone ukuthi amazinyane abo ayamunya uchago olwehliswa kuqala ngonina kungakedluli amahola ayisithupha ukuze athole uchago lwakuqala (colestrum) oluncedisa umzimba ukuzivikela emikhuhlaneni.
“Abalimi kumele bakhangele ukuthi unina wezinyane uyehlisa yini uchago nxa engehlisi banike amazinyane okunye okungangena esikhundleni sochago kumbe balibambe ngamandla limunye kwenye imbuzi esanda kuzalwa,” kutsho uMnu Nemashakwe.
Uthe amazinyane kumele ahlale endaweni ekhudumalayo njalo ehlanzekileyo.
“Amazinyane kumele agcinwe endaweni ekhudumalayo njalo sikhuthaza abalimi ukuthi bawakhele izibaya ngesamende njalo befake lophahla ukuze anganethwa lizulu.
“Okunye ngamaviki amabili okuqala izinyane lizelwe, sikhuthaza abalimi ukuthi bewavalele engahambahambi ukwenzela ukuthi evikeleke emikhuhlaneni lokuthi engadliwa zinyamazana zeganga,” kuphetha uMnu Nemashakwe.




