adminPathisa Nyathi
SAZE sayibek’ ingqiza bo, ho, zhi, ziyomuka lomoya. Sayibek’ igqiza bo, ho zhi, ziyomuka lomoya. Thina siphuma le koGasa bo . . . Yingoma eyayithi nxa isihaywa uzwe sekubophana inwele. Phela yingoma eyayiculwa mhlazana abantu bejabule bezegcoba induna izolo izwe lisakhile. Phela inkosi ibingeke yalibusa iyodwa, ibidinga abaxhasi ukuze umsebenzi ubelula.
Sixoxe ngohambo lwethu lwaleya iviki sisiya eChikomba lapho okwakugcotshwa khona induna uKareya. Kule iviki bezibotshiwe futhi sesisiyabona kugcotshwa enye induna. Kodwa khathesi kasiyanga kwelaMaShona, sathi phetshe nje kwelakithi emaTongeni. Obegcotshwa ngu Nona Siachilaba esabelweni esibizwa ngobuduna bakhe.
Sayafika ngosuku induna izavuka igcotshwa. Ngangihambe lomfundisi uReverend Paul Bayethe Damasane.
Sahamba sibuka umango ngoba kuhle kuginyisa amathe. Izulu selana utshani buluhlaza tshoko. Imifula iyasinsitheka eminye yayo igola intethe. Lezinkomo esazibonayo zazicazimula ziseqa ziqolotsha kukhanya ukuthi kuzo impilo yenamile. Sasisuke koBulawayo kuqanda amazinyo etshayana. Kodwa ngahle ngazi ukuthi sizakuthi sesisiyafika eBinga umumo womkhathi uzakuba usuguqukile. Kangisazanga ngizihluphe ngokwetshata ibhatshi kumbe ijesi.
Wawungathi ngibhulile ngoba sanela ukudlula eLupane amayezi aqala ukuncipha. Singakaze siyekhatshana sabona sekuthe ngwe-e esibhakabhakeni esiluhlaza tshoko iyezi ungeke usabona lona elokudlisa umuthi.
Yabasela imota sesingabehla ukuthi siyebamba uGwayi. Yithi labo phaqa sitshiya umgwaqo oqonda eFolosi leHwange sesihahabela kwelamaTonga. Nanziya izindlu leziya eziphezulu kwengalane. Bathi yingazi ngolimi lwesiTonga. Sithe sesiwela uGwayi ngaphansi kwenhlangano yakhe loTshangane sathola laye efuthelene esekela izintaba amanzi akhe eqonda echibini leKariba.
Endleleni kukhona ababazayo, baphinde bathengise lokhu asebekubazile. Ubona imvubu, inhlanzi lezitulo. Izolo izethekeli zisafika kuleli babezuza imali. Pho labo ngamajuba asesizeni. Ungawethusa athi zimu wonke anye amahlabathi. Kodwa-ke akulahlwa imbeleko ngokufelwa. Nxa zingadleli umuntu akaze adela. Zizaze zidlele kwelinye ilanga. Insuku kazifani, yiso isifundo sesineke lokuphikelela esisifundayo. Ubakhona oyedwa osuka akhangeke ancibilike ayithulule.
Sayafika eSiachilaba lilokhu likhanzinga impabanga. Saqala ngokuyafika lapho okwakuzagcotshelwa khona induna. Babevele sebelapho abanye abagoqela uSikomitshi weSifunda uLattiso Dlamini labanye asebenza labo.
Wayesekhona obambe isikhundla sikaSikomitshi eBinga. Kanti leziphathamandla zikaHulumende zasezikhona.
Wayekhona okhangele ngezentuthuko lokulondolozwa kunye lokuphakanyiswa kwamasiko u-Abednico Ncube.
Wayekhatshwe nguMphathintambo okhangele iSifunda seMatabeleland North, uCain Ginyilitshe Ndabazekhaya Mathema. Bakhangelisana ngokuthi izinto zizahlelwa njani ngelanga elilandelayo. Emveni iZiphathamandla zikaHulumende zasuka zaqonda eBinga lapho ezazizalala khona. Kanti-ke kulapho esasizacakama khona lathi.
Kodwa saqala sathi kesiyekotha enduneni.
Umuzi wenduna eyayizagcotshwa wawungekhatshana ngitsho. Izimota zatshaya udwendwe zaqonda emzini wayo oseduzane lamavinkili akoSiachilaba. Sadlula siyithatha khona emavinkilini lapho eyayithatha khona isudu yokuvitsha ngelakusasa. Satsho sesithelekile phakathi. Ngumuzi esingathi linxuluma elisakhulayo futhi usanda kwakhiwa kwazise indoda le yayisakhe eLusulu lapho eyayilima khona. Yathi isiqonyiwe ukuba yinduna yasithutha yeza ekhaya lapho eyayizalelwe khona. Zinengi izindlu ezazisanda kwakhiwa. Kodwa ingazi yayingakakhiwa lanxa nje induna yatsho ukuthi isezakwakhiwa. Ngobukhulu bendawo kwakuqondile ukuthi idili lomgcobo lenzelwe khona lapha kodwa ithinzi laba yikuthi kwakungekho izambuzi ezanelayo njengoba kwakuzakuba lomkhamandolo wabantu. Abaqoqi babekwazi ukuthi ngelizayo bazakuba benyathelene abantu kungabizwa ozwayo.
Mina-ke lapha ngakhangwa yikubona omama bephathisa okuhlinza khona obaba. EmaNdebeleni lokhu akwenzakali. Phela kuhlinzelwa esibayeni okungayikhona omama. Sayabona sebebulala izinkomo ngoba zawa ubuthumuthumu ngoba zazinhlanu ezavalelisana lemiphefumulo. Lalikhala ihloka esikhonkosini inkomo itshaye amangqetshane. Ngaze ngakhumbula izolo amaNdebele esathatha usiba ayinyenyele inkomo indoda iwuthele emahlabankomo. Kusasa lusuku lokugcoba induna, kayidibane enkundleni yakoSiachilaba. Idili lenziwe ngumninilo!
Online Reporter