INKULUMO NGOMUMO

Sikhumbuzo Dabengwa

ESIKWAZIYO NGOKUKHULUMISANA NGEZIKHATHI EZITSHIYENEYO.
IMPINDA

Siyahlangana bafundi kusifundo sethu kule iviki.

Lamhlanje sijonge ukuphindela emuva sikhumbuzana ngezindlela esikhulumisana ngazo.

Siyananzelela ukuba sesingaloba imihloliso sivivinya ulimi lwethu ekukhulumisaneni ngezikhathi ezitshiyeneyo.

Abafundi abanengi bayaxubanisa lezi zindlela uthole ukubingelela kwekuseni sekusenziwa emini kumbe ntambama. Uyawuzwe yini umuntu ehlangana labantu angazange ababone ngalelolanga ababingelela ngokuthi “Litshonile”.

Liphutha elikhulu leli ekubingelelaneni ikakhulu nxa singazange sibonane.

Asihlolisiseni inkulumo elandelayo sinanzelela indlela esichaza ngayo lokhu kukhulumisana.

Othi
Salibonani – Lumuntu ngobingelela abantu ababona okokuqala ngalelolanga. Kuyabingelelwa layiloba yisikhathi bani.

Litshona njani – Kukhulunyiswa abantu elikelabonana ngalelolanga, lapha kuyabe sekungemva kwemini.

Mehlo madala – Kubingelelwa kukhulunyiswa okade wanyamalala engasabonwa.

Siyaphambana – Ngodlula umuntu ephambana laye.

Kuyazila ukumane wedlulane lomuntu ungamkhulumisanga, funa udinge usizo lwakhe wena uke wamdlula ungamnakanga.

Mathonzi – Kuthoniswa imali edojwe ngomunye umnikazi eveza ukuba uyabonga ukumdobhela. Imvama olizwayo leligama kumele abuyisele ulutho lomnikazi kungelambuzo.

Lilale – Ngovalelisayo sekuyiwa lala ukuze abaseleyo bazi ukuba omunye useyelala,useyephumuza amacimezo.

Basebenzi – Ngokhulumisa abantu abasendimeni yena engabe esedlula ngendlela kumbe engobalanda endimeni yabo.

Malamu! – Kuxazululwa ingxabano kulabo asebefuna ukudlephana besilwa.Kuyatshiwo lakulaba abaxabana ngomlomo nje bekhuzwa ekukhalimeni kokukhuluma.

Mayuyu! – Kuxazululwa ingxabano phakathi kwababili asebexabana.

Ukulizwa leligama kuveza ukuba sekumele labo abaxabanayo badedelane kube lokuthula lokuzwana.

Langalezo – Lapha ngumuntu okhalela laba abalahlekelwe ngomunye wabo ngokubhubha.

Livuka njani – Kukhulunyiswa umuntu osanda kuvuka kuleyo ndawo abaphila belala ngokwehlukana.

Manengi bafundi amagama okukhulumisana. Kuhle sazi ukuwasebenzisa kuhle singawaxubanisi.Asizameni ukuchaza la alandelayo ukuba asetshenziswa nini.

a) Phepha b) Xola c) Toko! d) Sethule e) Lisale F) Amhlophe
Asihlanganeni kwelizayo bafundi abahle.

Kulotshwe nguNkosikazi Sikhumbuzo Dabengwa

Related Posts

UMongameli uMnangagwa uqeqetsha abafundi beNUST abangu-2 570

Yintatheli kaMthunywa KUME konke koBulawayo, kwaba yinjabulo mgoLwesihlanu kuqhutshwa umbuthano wokwetheswa kwezicoco zemfundo kubafundi beyunivesithi ye-National University of Science and Technology. Abafundi abangu-2 570 baphiwe incwadi zabo zokuqeda izifundo nguMongameli…

Iminyaka emithathu ejele, bezama ukubulala isisebenzi

  Nkosilathi Sibanda KULAMADODA amabili akoBulawayo agwetshelwe ukuyahlala ejele iminyaka emithathu kulandela ukuzama ukubulala enye indoda abasebenza layo. Lokhu kuvele ngesikhathi uNjabulo Mpofu (31) owelokitshini leMabuthweni lo Clinton Mlilo (27)…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *