Silo Mehleli Dube
MHLAWUMBE ngesizatho sokuba umnotho welizwe kawumanga kuhle, inengi labantu ungananzelela abasazihluphi ngokuthi bahlawulele indleko zokulungisela ukufa kwabo. Sebemane bathi ingqe bephila bazakuzwa ngokuwa.
Khona emakhaya, kumbe ngithi emaphandleni abasakutshayi indiva ukuba ngamalunga amankampani anjengaboNyaradzo labo Doves, mhlawumbe abalezifuyo bathemba ukuthi mhla bebizwayo abantu bazangena esibayeni kuthengiswe, kuhlatshwe umngcwabo udlule.
Kuviki edluleyo, ngibone isimanga, esigabeni sakithi sezwa ngenyanga ephelileyo ukuthi kulenjiva edutshuliweyo njalo ukuthi isidumbu sibuye ekhaya — kusahlanganiswa izimali yizihlobo, abangane labanye nje abasizayo.
Undoda lo, wadutshulwa ezama ukutshontsha imota ethwala imali emabhanga. Isimanga injiva le, yayithi nxa ibuyile ekhaya ngekhefu kungaba ngeleKhisimusi, elePhasika wayetshintshanisa izimota, lamathenisi ayewagqoka ayebiza okwamagama, lawa esiwabona egqokwe ngabadlali bekhilikithi abemazweni ngoba bona beyihola ngengowane.
Kwalindelwa isidumbu phose inyanga yonke kusehlula kwaze kwathi ngeviki ephelileyo banceda abeNkosi, njengokomkhuba, kujwayelekile esintwini ukuthi umuntu uyahlatshelwa kungaba yinkomo kumbe imbuzi, lapha kwakungela lutho kudliwa ingqweqwe zomlomo.
Kuthe ngelikade, kwabuza enye indoda engaphilanga kuhle engqondweni eseyakwenza kwaba ngumkhuba walo ukuthi lungezwa kuthiwa esigabeni kufiwe luhle luqonde khonale luyehlala khona kuze kudlule ilanga lomngcwabo.
Indoda le, ithi esililweni abantu kumele badle basuthe.
Kuvamile ukubona abantu bethwele nzima bezama ukuhlanganisa lokhu lalokhuya nxa umuntu esethe wadlula emhlabeni engela lutho oluzamphathisa emngcwabeni, emakhaya kuze kubengcono ngoba amagodi kawathengwa njalo labantu baseselobuntu noma ungela lutho bayayibhensela indlala yemfeni bangcwabe baqede bazihambele bayekudla emzini yabo.
Zinengi-ke injiva eziba kulesisimo, zithwalise abasekhaya nzima khona kuvele kudonswa gadalala, ontanga bathi kuphilwa ngokukhwabanisa asazi kumbe ziyakhwabana lezo ezikhwatshwaniswayo.
Ukulungiselela ukufa kuyinto enhle, kwenza ukuthi mhla sekuthe kwaqoqoda ngakuwe, kube lula lenkulumo ziba zinlutshwane ngoba konke kuyabe kuhlelekile nxa kungalungiselelwanga kwesinye isikhathi kuze kuxabane lezihlobo zife zifungelane ijoyi ngenxa yomuntu ongazange azihlelele kahle mhlawumbe kwesinye isikhathi esenziwa yisimo, kodwa abakhatshana njengabaseGoli, zamani ukuba ngamalunga abomasingcwabane ukwenzela ukuthi lathi nxa siphathisa kube lula hatshi ukuqala phansi.
Ayixabene.




