Silo Mehleli Dube
ABANTU abanengi ungani abakuqondisisi ukuthi umakhalekhukhwini wabo kumele asetshenziswe nxa kutheni.
Abanye uthola behulula inhlamba ezesabekayo, ezitshwaqisa umzimba, abanye njalo ngabathi nxa besemakamelweni abo besenza okumele kube ngokwabantu ababili bazithathe imifanekiso kuthi lapho sebexabana baphinde basebenzise omakhalekhukhwini ukusabalalisa kunkundla zokuxhumana.
Ensukwini zayizolo bekuthi nxa abantu bethe baphambaniselana bekuthunywa umuntu ayobhula umlilo, bakhumisane umlotha lalapho ijaha lifuna ukuthatha kumbe ukutshada bekuthunywa usodombo ayebika kwabozala ayecela umlilo noma kukhatshana kangakanani abeqogelelwa amasheleni aze enele ayofika.
Lezinsuku izinto sezajika umane umuntu angene kumakhalekhukhwini ebhokisini athumele umlayezo bamphendule njalo, ngeviki eliphelileyo ngilamule omakhelwane bami akade sebefuna ukugamulana ngamahloka kubangwa ukuthi inkomo zomunye zifohlele ensimini zadla amabele, amajodo lamakhabe, kulokuthi umadlelwa aqhube inkomo azise esibayeni sikamakhelwane athumele ilizwi lokuthi zonile emasimini akhe ukwenzela ukuthi umnininkomo athumele umuntu ayomlabhelela njalo nxa kufuneka imbadalo azimisele ukukhokha esenzela ukuqinisa ubudlelwano babo bokwakhelana.
Kodwa lapha umnininsimu uhle wathatha umakhalekhukhwini wakhe wantshantshaza inhlamba eziqatha emtshela ngobuthakathi bukayise, laye kazange afele ngaphakathi wathi noma inkomo zakhe zonile ngeke ayekela umuntu emnyela ekhanda.
Waphendula laye ngamabhazuka enhlamba emtshela ngobufebe bakhe lokuthi seze wazaliswa yindoda yomnikazi eyakhe ithe gozololo edolobheni. Bathi lapho behlangana emholweni yalumatha njalo lapho sekuphethwe amahloka lembokodo, kwaba kuthuli ukulamula laba ababili bethukuthele okwebhubesi elisikazi elidlelwe abadlwane alo ngamaganyane.
Abanye njalo sebesenziwa yikubakhatshana ikakhulu abasemazweni langaphetsheya kwezilwandle sokuthunywa yona imibiko ngomakhalekhukhwini, yikho mhlawumbe lemitshado yakhona ingaqini ngoba iqala emoyeni iphinde yakhelwe emoyeni, lapho nxa kusonakala akusela sikhathi sokuhlala phansi kuhlanganiswe amakhanda kucazululwe inking.
Phela nxa umuntu ekuthuka engakuboni mathupha akanaki angabhala loba nhloboni yenhlamba kanti-ke usodombo nguye okumele abengumlamulankunzi. Ayixabene.




