Isenzukuthi

ISENZUKUTHI lucezu lwesikhanyiso. Sizwile ukuthi izikhanyiso ngamagama asitshela ngcono ngesenzo esithile.

Kusibonelo somutsho esawuphiwayo othi: Umfana wawa esihlahleni wathi dinsi phansi. U dinsi yisenzukuthi esisitshela ngcono ngokuwa komfana.

Nanzi ezinye izibonelo: Udonse intambo yathi juqu phakathi. Abantu bebebanengi badle ukudla kwaphela du.

Izenzukuthi zehlukaniswa ngendlela ezithile. Ezinye zazo yilezi:

1.    Eziphathelane lokuwa: genqu, qithi, khithi, wohlo, khilikithi, wolokohlo, takla.

Uwe wathi takla ngesisu phansi.

2.    Eziphathelane lomlilo: bhu, bhe, langu, citshi, qhamu. Kulezinsuku kuyatshisa bhe. Umlilo otshise indlu uthe qhamu nje bengalindele.

3.    Eziphathelane lemibala: gebhu, tshoko, nke, tshu, bhuqe, qhwa.

Izolo bekumnyama bhuqe phandle ngoba kungela nyanga. Ubegqoke isigqoko esiluhlaza tshoko.

4.     Ezihambelana lamanzi: cwili, phamu, gxamu, te, gelezi, gcwiligcwili, chapha. Umuthe chapha ngamanzi aqandayo weqa.

5.    Nansi eminye imihlobo yezenzukuthi: Eziphalane lokulala lokuhlala. Izibonelo: Uthe votshololo ehlala phansi etshengisa ukudinwa. Umthole enabile ethe thwitshi.

Eziphathelane lemisindo: wa,

Eziphathelane lokuma, lokuhamba, lokweqa, lokugijima. Izibonelo: mpo, tshopo, thaphuthaphu.

Eziphathelane lokubandezeleka: mfi, ngxi.

Eziphathelane lokutshaya: wa, dutshu.

Eziphathelane lokuqhamuka lokusithela: thutshu, sithe.