Isinciphiso sebizo siyaqhutshwa

Ukwakhiwa kwesincciphiso

NANZI ezinye izibonelo zesinciphiso: amanzi – amanzana, umuzi – umuzana, isihlahla – isihlahlana, umlenze – umlenzan, induku – indukwana, ibizo – ibizwana. Nxa sikhangelisisa kahle sinanzelela ukuthi amabizo acina ngonkamisa –a kumbe –e kumbe – i kumbe –o kumbe –u.

Ukwakha isinciphiso – wonke la amabizo asebenzisa isijobelelo sesinciphiso u –ana. Lawo acina ngabonkamisa –a, -e lo -i uyabasusa laba onkamisa ubusujobelela isijobelelo sesinciphiso u – ana endaweni yabo. Lawo aamabizo acina ngonkamisa –o kumbe –u uyabangwaqazisa laba onkamisa babe ngusingankamisa –w- besekujotshelelwa isijobelelo sesinciphiso u –ana.

Izibonelo: isihlahl(a) + -ana >isihlahlana, umlenz(e) +ana > umlenzana, umuz(i) + ana > umuzana Kodwa la alandelayo alokungwaqazisa: ibiz(o) + w + ana >ibizwana, induk(u) + w +ana > indukwana. Nanzelela: Emabizweni acina ngonkamisa u –o –lo –u- njengasemabizweni: – ibizo, induku; unkamisa u-o lo –u abasuswa, kodwa bayangwaqaziswa babengusingankamisa u – w-.

Akhona amanye amabizo angabaludubo ekwakheni isinciphiso. Lawo yilawo alondebembili kumbe unsinini elungeni lokucina. Lowo ndebembili kumbe nsinini uguquka abe ngulwangeni anduba kujotshelelwe isijobelelo sesinciphiso u –ana ngemva kokususa unkamisa wokucina webizo.

Nansi inguquko yabondebembili labonsinini besiba ngolwangeni: Izibonelo: Ondebembili p (ipopo) > Olwangeni – tsh(ipotshana), ph(impuphu) > tsh (imputshana). Ukuze abafundi bekuzwisise kuhle lapha sizaqala isifundo sethu seviki ezayo khona lapha.

Related Posts

UMongameli uMnangagwa uqeqetsha abafundi beNUST abangu-2 570

Yintatheli kaMthunywa KUME konke koBulawayo, kwaba yinjabulo mgoLwesihlanu kuqhutshwa umbuthano wokwetheswa kwezicoco zemfundo kubafundi beyunivesithi ye-National University of Science and Technology. Abafundi abangu-2 570 baphiwe incwadi zabo zokuqeda izifundo nguMongameli…

Iminyaka emithathu ejele, bezama ukubulala isisebenzi

  Nkosilathi Sibanda KULAMADODA amabili akoBulawayo agwetshelwe ukuyahlala ejele iminyaka emithathu kulandela ukuzama ukubulala enye indoda abasebenza layo. Lokhu kuvele ngesikhathi uNjabulo Mpofu (31) owelokitshini leMabuthweni lo Clinton Mlilo (27)…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *