Isinciphiso sebizo siyaqhutshwa

Ukwakhiwa kwesincciphiso

NANZI ezinye izibonelo zesinciphiso: amanzi – amanzana, umuzi – umuzana, isihlahla – isihlahlana, umlenze – umlenzan, induku – indukwana, ibizo – ibizwana. Nxa sikhangelisisa kahle sinanzelela ukuthi amabizo acina ngonkamisa –a kumbe –e kumbe – i kumbe –o kumbe –u.

Ukwakha isinciphiso – wonke la amabizo asebenzisa isijobelelo sesinciphiso u –ana. Lawo acina ngabonkamisa –a, -e lo -i uyabasusa laba onkamisa ubusujobelela isijobelelo sesinciphiso u – ana endaweni yabo. Lawo aamabizo acina ngonkamisa –o kumbe –u uyabangwaqazisa laba onkamisa babe ngusingankamisa –w- besekujotshelelwa isijobelelo sesinciphiso u –ana.

Izibonelo: isihlahl(a) + -ana >isihlahlana, umlenz(e) +ana > umlenzana, umuz(i) + ana > umuzana Kodwa la alandelayo alokungwaqazisa: ibiz(o) + w + ana >ibizwana, induk(u) + w +ana > indukwana. Nanzelela: Emabizweni acina ngonkamisa u –o –lo –u- njengasemabizweni: – ibizo, induku; unkamisa u-o lo –u abasuswa, kodwa bayangwaqaziswa babengusingankamisa u – w-.

Akhona amanye amabizo angabaludubo ekwakheni isinciphiso. Lawo yilawo alondebembili kumbe unsinini elungeni lokucina. Lowo ndebembili kumbe nsinini uguquka abe ngulwangeni anduba kujotshelelwe isijobelelo sesinciphiso u –ana ngemva kokususa unkamisa wokucina webizo.

Nansi inguquko yabondebembili labonsinini besiba ngolwangeni: Izibonelo: Ondebembili p (ipopo) > Olwangeni – tsh(ipotshana), ph(impuphu) > tsh (imputshana). Ukuze abafundi bekuzwisise kuhle lapha sizaqala isifundo sethu seviki ezayo khona lapha.

Related Posts

Ubotshwa elamathani amabili embanje

KUBOTSHWE indoda eleminyaka engu-58 ngemva kokuba itholakale ilembanje ezilesilinganiso esingaba ngamathani amabili kwenye itruck stop eseSoutherton, eHarare ngoLwesibili. UTapson Ndou ongumtshayeli wezimota ezinkulu ubotshwe kulandela ukuncwetshwa kwamapholisa indlebe abikelwe ukuba…

Bekusinwa kudedelwana kusuku lukaBulawayo

Nkosilathi Sibanda IDOLOBHO lakoBulawayo ngoMvulo beligcwele injabulo nanko inengi labantu liphume ngobunengi emigwaqweni ukuzonanza iBulawayo Day. Umkhosi lo ubuthakazelela iminyaka engu-132 yalelidolobho. Umkhosi uqale ngombukiso we-parade le-carnival emigwaqweni esenzikini yedolobho…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×
×