Isinciphiso sebizo siyaqhutshwa

Ukwakhiwa kwesincciphiso

NANZI ezinye izibonelo zesinciphiso: amanzi – amanzana, umuzi – umuzana, isihlahla – isihlahlana, umlenze – umlenzan, induku – indukwana, ibizo – ibizwana. Nxa sikhangelisisa kahle sinanzelela ukuthi amabizo acina ngonkamisa –a kumbe –e kumbe – i kumbe –o kumbe –u.

Ukwakha isinciphiso – wonke la amabizo asebenzisa isijobelelo sesinciphiso u –ana. Lawo acina ngabonkamisa –a, -e lo -i uyabasusa laba onkamisa ubusujobelela isijobelelo sesinciphiso u – ana endaweni yabo. Lawo aamabizo acina ngonkamisa –o kumbe –u uyabangwaqazisa laba onkamisa babe ngusingankamisa –w- besekujotshelelwa isijobelelo sesinciphiso u –ana.

Izibonelo: isihlahl(a) + -ana >isihlahlana, umlenz(e) +ana > umlenzana, umuz(i) + ana > umuzana Kodwa la alandelayo alokungwaqazisa: ibiz(o) + w + ana >ibizwana, induk(u) + w +ana > indukwana. Nanzelela: Emabizweni acina ngonkamisa u –o –lo –u- njengasemabizweni: – ibizo, induku; unkamisa u-o lo –u abasuswa, kodwa bayangwaqaziswa babengusingankamisa u – w-.

Akhona amanye amabizo angabaludubo ekwakheni isinciphiso. Lawo yilawo alondebembili kumbe unsinini elungeni lokucina. Lowo ndebembili kumbe nsinini uguquka abe ngulwangeni anduba kujotshelelwe isijobelelo sesinciphiso u –ana ngemva kokususa unkamisa wokucina webizo.

Nansi inguquko yabondebembili labonsinini besiba ngolwangeni: Izibonelo: Ondebembili p (ipopo) > Olwangeni – tsh(ipotshana), ph(impuphu) > tsh (imputshana). Ukuze abafundi bekuzwisise kuhle lapha sizaqala isifundo sethu seviki ezayo khona lapha.

Related Posts

I-ZIFA ikhala ngokwedlula emhlabeni kwabakhokheli beHighlanders

YiNtatheli kaMthunywa INHLANGANISO yenguqu yakuleli, iZimbabwe Football Association (ZIFA), isiyethule amazwi enduduzo kulandela ukwedlula emhlabeni kwabakhokheli beqembu leHighlanders abathi umgcinisihlalo uKenneth Mhlophe, umsekeli wakhe uFiso Siziba lomgcinisikhwama uNkani Khoza. Ukwedlula…

Iyezi elimnyama kuHighlanders

YiNtatheli kaMthunywa UMGCINISIHLALO weHighlanders uKenneth Mhlophe, umsekeli wakhe uFiso Siziba lomgcinisikhwama uNkani Khoza badlule emhlabeni kungozi yemota eyenzakale ngoLwesine ebusuku emgwaqweni weBulawayo-Harare. Kubikwa ukuthi abathathu laba bebevela eKariba ngemva komdlalo…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×