UKHALE izinyembezi zenjabulo, ezihlangene lezosizi umdeni wakwaKhuzwayo, KwaMaqumbi, KwaMaphumulo, uthola isihlobo esantshontshwa silezinsuku ezinhlanu sizelwe ngo-2000.
UMnumzana Mxolisi Khuzwayo (25) okhule azi ukuthi unguSimphiwe Sibanisezwe Buthelezi (27), uhlangane lomdeni wakhe wangempela phakathi kwenyanga edlule.
Lokhu kwenzeke emva kokuthi omunye umdeni waKwaMaqumbi, lawo owalahlekelwa yisihlobo ngendlela ecitshe ifane ngo-2006, unqwamane laye ezinkundleni zokuxhumana, efuna umdeni wakhe wangempela, athe uzwa kuthiwa usendaweni efanayo.
UNksz Bonabenza Khuzwayo, owayeleminyaka engu-12 ngesikhathi owesifazane othile entshontsha uMxolisi ezandleni zakhe, uthe lo mdeni wasendaweni, iwona obaxhumanisile.
“Ngaqale ngaba lokungabaza njengoba iminyaka yayitshayisana. UMxolisi eveza ukuthi ngokukamazisi wakhe, wazalwa ngo-1998. Thina umuntu esimfunayo wazalwa ngo-2000. Kusize ukuthi ngithi akathumele izithombe zakhe, lokuthi esezithumele, wavele wafana ncamatshi lathi ekhaya,” kutsho uNksz Khuzwayo.
Elandisa ngesigameko uthe senzeka ngesikhathi yena lonina kaMxolisi, ongudadewabo omdala, uNksz Telma Khuzwayo beye KwaDukuza beyotshayela uMxolisi isetifiketi sokuzalwa.
Uthe okwenza yena wakhapha udadewabo yikuthi wayesentekenteke, emva kokuteta futhi esanda kutshaywa yisifo sohlangothi.
“Mina ngangithunywe ukuthi ngimlekelele ngokuthi ngimphathele ingane. Kwathi uma sifika emahhovisi oMnyango wezaseKhaya, sakhonjwa esibhedlela saseStanger ukuyolanda incwadi ethile eyayizosetshenziswa uma sekwenziwa isicelo sesitifiketi,” kutsho uNksz Khuzwayo.
Uthe kwathi sebephuma esangweni lesibhedlela, bazithela kowesifazane owayekhulelwe, owavele wabanamathela, ekhombisa ukuba lobungani.
“Waxoxa eyokuthi laye usezolindela ukuteta, wathi unguMaZungu-Ndlovu, ebuza udadewethu ukuthi bekunjani ukuteta,” kutsho uNksz Khuzwayo, othe owesifazane wahamba labo ibanga bebheke emahhovisi oMnyango wezaseKhaya.
Uthe kwathi uma befika khona, bathola ukuthi i-system isivele yangasebenza, bayalelwa ukuthi ababhale amagama abo phansi, bahambe, babuye emva kwamahola amathathu. “Sakhetha ukuyolinda erenki yamabhasi, lapho umama wethu ayenetafula khona lokudayisa. Lona wesifazane wayelokhu ehamba lathi, futhi nathi singasoli lutho ngoba wayesitshele ukuthi uqhuba isikhathi sokuthi kutshaye ihora abathe akabuye ngalo laye esibhedlela,” kutsho uNksz Khuzwayo.
Luyaqhubeka ebulenjini
Uthe kwathi sekuzophela amahora amathathu, udadewabo, wathi uzobe ehamba ngoba isifo sohlangothi senza angakwazi ukuhamba asheshe.
Uthe owesifazane, wavalelisa, ethi uzohambisana laye udadewabo, bahlukane endleleni.
“Kuthe emva kwesikhathi, wabuya owesifazane esethi, udadewethu uthe akazomthathela ingane ngoba iyafuneka emahhovisi oMnyango wezaseKhaya, ukuze ithathwe izithupha. Nathi ngokungazi lutho, umama wathi angihambe laye, kodwa ingane iphathwe yimi,” kutsho uNksz Khuzwayo.
Uthe kwathi sebesendleleni, yakhala ubumayemaye ingane, owesifazane wamnika uR10, wathi akagijime angene ngaphakathi esitolo, athenge idamu ukuze ingane ithule.
“Ngaphuma engasabonwa. Ngathi ngihamba ngimpampa ngimcinga, ngazithela phezu kukamama lodadewethu, bengibuza ukuthi ingane ngiyishonisephi,” kutsho uNksz Khuzwayo, othe iqiniso lokuthi akukho ngane eyayifuneka emnyangweni, lafika lodadewabo owayesebuyele kunina erenki, wafike wabuza ukuthi ingane yakhe iphi, kwathi uma unina emtshela okutshiwo owesifazane ukuthi ingane ayilethwe ukuze izotshaya izithupha, wavele wathwala izandla ekhanda.
Uthe yabhekwa yonke indawo ingane ngosizo lwamapholisa, kwavulwa lecala kodwa lutho ukutholakala.
Udalule ukuthi yena uMxolisi uze wathola ukuthi akasiye owakwaButhelezi ngo-2021, ngesikhathi owesilisa, ayezitshela ukuthi unguyise, elaxaza ngaphandle kokuveza okuthize owesifazane (uMaNdlovu Buthelezi) ayezitshela ukuthi ungunina.
“Wahamba wayohlala e-Escourt, lapho adabuka khona. UMxolisi wamlandela kodwa kwafike kwangahlaleka njengoba esezihlotsheni, okuyizo ezaqhumbuza ithumba lokuthi akayona ingane kaButhelezi,” kutsho uNksz Khuzwayo.
Uthe kwathi uma eseyilandela indaba wathola ukuthi uButhelezi ulaxaza “unina” nje usetholile ukuthi umgqokise ijazi njengoba yena wayengelayo inzalo.
Uthe kwavela ukuthi uMaNdlovu wayelazo izingane ezine zangaphambi komtshado, kodwa emtshadweni yangaba bikho ayitholayo, kwaze kwaba wenza imizamo “yokukhulelwa mbumbulu, kwazalwa uSimphiwe”.
UNksz Khuzwayo uthe uMxolisi umkhombisile isithombe sikaMaNdlovu-Buthelezi, wambona engafani loMaNdlovu owamphuca ingane, lokwenza wasola ukuthi wathenga owesifazane othile ukuthi amenzele umsebenzi wokweba ingane.
Uthe kuvele lokuthi uMaNdlovu-Buthelezi wahamba emzini wakhe oseMlaza ethi “ulezinyanga eziyisithupha ekhulelwe”, kwathi “esezele” waqhubeka ngokuhlala kubo, ezama ukuvika ukuthi uButhelezi angasoli lutho.
Uthe bobabili uButhelezi loMaNdlovu sebatshona. NakwaKhuzwayo uTelma watshona ngo-2014.
“Wayelokhu ehlutshwa yisifo sohlangothi, wabuye wathikamezeka lasemqondweni, esikholwa ukuthi kwakudalwa ukuthi walahlekelwa yingane. Wayengemnandi kahle kimina njengoba wayebuye athi ngadayisa ingane yakhe ngo-R10,” kutsho uNksz Khuzwayo, othe bayafisa ukuthola usizo ezinhlakeni ezehlukene ezingabalekelela ukuthi imideni ethintekayo ilungise lolu daba, kuphinde kulungiseke lokuthi uMxolisi abuyelwe igama lakhe langempela.
Uveze ukuthi ukhule kahle uMxolisi kubazali bakhe mbumbulu, izinto ziqale ukutshintsha ngesikhathi esethola ukuthi akazalwa yibo. Wathi impilo uyihlanganisa ngokubamba amatoho ePinetown. – Isolezwe




