adminNDAKASENGA tundu tjeTjiKalanga. Ndimuzila ndohha, mugale makalinda. Ndoziba kuti bayapo bagele pasi ipapo.
Zibani kuti mweni wabuya kakale atobgwilila hule. Unohha nemasimba makulukulu. Atizi bamuzila iye kana unohaka balume. Unongotshwayila mwahha welubaka gwemahanga. Ndiyani angatjimila muzila tjampupuludze tjikulukulu tjinohhuhhudza nonsindo nkulu kwawungati tjakasenga makabha.
Ndimuzila ndohha ndakasenga tundu tjetjiKalanga. Wose nhu umuntunhu wobuKalanga ndohha ndiwumpa kuti adle.
Unoba elamba ndiye watinonhoswikisana kuhango ikule. Ndolebesa angapabhude nopatjika ndowhumpatjika. Kene ukaba ufunda ndowhoba ndisundidzila zwakasima. Usingazibe dla elibilidza ngaazwidiye kutjina lubaka ndisanhu aswika.
Nedama lakasumikigwa kukayi “lulwamisani zila nezidlana dzenyu ngentha yokuti buhe gwekudzimu gwasedzela”.
Waka aliJohane iwhoyo. Nasi namibo ndinhambo dzin’ompela. Lulwamisani zinhu imwi mose muhango yebuKalanga ngoba tjiKalanga tjahanduka muhango yatjo. Kwagala ape wakabhatisiwa awuna tjawungathama. Ape beni baswika nobgwiliza. Beni baswika. Beni ndiswi. Mitunhu yose yamugele ndeyedu.
Zibani kuti tjiKalanga tjoti “ dzakadzili njizi dzaba whobana”. Nasi whobana dzapamha dzikahanduka. Dzahanduka dzaba njizi whuluwhulu. Timugwendo kakale atito bgwilila hule.
Unokumbula kuti ndohlihlidzila wahla kale. Handitjawumbala ngoba ndapinda kwakawoma. Ndagala ndohaka ibo banandandala, towhobona kunonhowila swimbo nedobgwe. Imi ndoyiBuhegwedu. Nanasi ndegwedu agutobhuzwiwa. Iwe unohaka tola tjiKalanga usundila ntome umwana wani? TjiKalanga ndilotshime ledu. Ndigo butjilo nebupenyu gwedu. Ngono ape ubulaya TjiKalanga nogwa naswi. Unonga nhu unozanila pehhugwi kwen’umba yontembezelo. Hatingatongobvuma dliwa takalinga, atitamatamba iswi. Ndizo sayikoko wakadla
TjiKalanga akatjipedza ngaabone zila yokuthi angatjiwana tjini. Akuna wandinhosiya asanhu akatjiwana. BaNimasitu tjose! Ndobva ibo basingadle bhudzi linobaba, banhu baShashe lukoba. Ndiswi takatjukula Malikwe gulihhele vula Shashe guli lukoba. Unganditani? Ndiswi banopa ndzimu nenhewa mapfunde alihhele dula. Titjaziza kwatakabva nekwatinonda. Tohaka kuti bose bangine munkwala bawalonde nezila yakatambunuka mabvilo abo.
Ndoziba kuti kuna kun’un’urika. Ibo banozwita mapothoko ibo basi iwo. Zibani kuti nasi hango yaGambu yapalala.
Ndimuzila. Amanhu mukabona! Pamwe mondiwhila mumaphepa sebukwe gwabobatategulu benyu gwamusakatongobona. Anditokaliwa nemeho sevula yobhika hadza. Takabona bakabeti “tokotiyani?” Gala ubone. Iswi takakula tidla zwibu, titsha njeremana nabonzundu. Takagala lubahhe tizuwa nebawhola, tiwha makungulupeswa. Toziba kuti tjaba tjotjinyiwa neni.
Zibani kwamakabva mubgwilile ndizo kube kubuya kumuli. Se nditi iswi titjaziba. Takazana naboGumbogulu, Mahheko, Jekawatjeka, boMalikon’wa boMayedza nebamwe baka bana mazina eTjiKalanga. Nasi nowana bana boti TjiKalanga ndetjebawhola. Saziba zinalembgwa! Banopa bana babo mazina asineni nebuKalanga. Bana baba be-come and see, No name, Hippo, boVulture nekumwe kwawusingake ukaziba. Ape ubhuzwa kuti ngono zina lomwana lobvani akunan’handulo. Nowana kuli kuti unhu wakangohangana nebala ekolidazwe koga asingazibe tjalinobva. Ibabo ndibo bandinohhila. Ipani bana mazina eTjiKalanga amunoziba kuti anolebani.
Kana kotjenamisa. Akuna nhu usingake akakon’wa leba TjiKalanga. Whuhuya kwebanhu. Ihha netjimanga kene nebgwisa ubone. Ukagala wati ndopa baKalanga koga wose nhu unohanduka ebaNkalanga. Nayiko aatohanduka kana uNkalanga kale. Unobgwilila mubugalo gugwe gwagala gwakawunlizana. Bamwe banokumbula kuti ndowhohha ndakasenga thobolo kuti babe baKalanga. Atayiko. Ndowhohha ndakasenga tundu tjezwinofila munlomo.Ndowhohha nezwinozipa. Ndiyani usingade zwinozipa? Kowhonda kukanda mowhoba moti mundibona muhanha muti “Gudo tumba bana baseke, yetjo TjiKalanga tjamuka”. Galani makalinda ndaba pedlopedlo.
Kalanga Language and Cultural Development Association [email protected]
Online Reporter