adminNXA ngibala isihloko sale inkondlo esithi, “Tshi !tshi! nana!” ngiba lomfanekiso kamama okhuza usane lwakhe ukuthi lungabambi into etshisayo okungaba ngumlilo kumbe amanzi atshisayo ngoba lokho kuyingozi kungamlimaza.
Sasizwe omama bekhuza abantwana ukuthi bengabambi izinto ezitshisayo bekhuluma amagama afana lalesi sihloko.
Ngendlela efanayo imbongi ixwayisa abantu ukuthi bengadlali ngento eyingozi eyiletha ngomfanekiso wento etshisayo.
Kuyini lokhu okuyingozi okungathi kuyatshisa imbongi exwayisa abantu ukuba bakuqaphele bangakudeleli. Nxa sifunda sisehla layo inkondlo yethu le sifumana ukuthi imbongi ixwayisa abantu ngomkhuhlane lo ongumqedazwe i-Aids ngamazwi la okwethuselwa ngawo abantwana ukuthi bengabambi izinto ezitshisayo, “Tshi! tshi! nana! Nana tshi! tshi!” imbongi itshela abantwana ukuthi iyabakhuza. Imbongi ikhuza laba abalaleleyo iyizimo ezitshiyeneyo.
Ikubeka sobala ukuthi ikhuza laba abantwana ingumnewabo, ibakhuza iyimbongi yabo. Ibakhuza njalo ingumbalisi wabo ithunywe ngabadala, izakhamizi. Ithunywe langumphathisikolo njalo ithunywe langamahlabezulu kodwa bonke bekhuluma ngentonye. Lokhu kufakaza ukuthi banengi abakhathazekileyo ngalumkhuhlane osutshabalalise isizwe sonke. Iyagcizelela imbongi ukuthi kabayilalele abafowabo kunye labodadewabo.
Icela uxolo imbongi kulaba bafowabo ithi, “Mayuyu bo!” Ithi kabayixolele imbongi, bangayinxapheli njalo bangayincifeli okutsho ukuthi kabangayizondeli kumbe bayithele ngamanzi amunyu athelela isinyama ngoba yona kayilacala, iyisithunywa nje. Igcizelela lokhu ngesaga esitsho ukuthi umuntu othunyiweyo kalacala. “Isithunywa kasilampotshi bo!” Iyawaphinda imbongi amazwi la axwayisa ngengozi ingakayi phambili ithi,”Tshi! tshi! Nana tshi! tshi!”
Ngemva kokugcizelela lokhu icela umfowabo ukuthi ayilalele, njalo ixwayisa lodadewabo ngento efananayo ibacela ukuthi bayilalele sibili bengavali indlebe zabo laloba yini. Iyabakhumbuza imbongi ukuthi ilizwi lomzali kaliweli phansi. Yisaga lesi esixwayisa abantwana ukuthi balalele izixwayiso ezivela ebazalini ngoba yena engazikhulumeli lokhu akutshoyo kodwa uthunywe ngabadala. Iyabakhuthaza ukuthi balalele izixwayiso zabadala ngoba ongalaleliyo uwela engozini.
Lokhu kufakazwa yisaga esithi, “Isala kutshelwa sibonwa ngomopho.” Imbongi ikufaka samdlalo nxa ixwayisa ontanga ukuthi kabaziphathe kuhle. Isebenzisa umfanekiso ohambelanayo itshela abantwana ukuthi bengadlaleli phandle emakhazeni, emqandweni ngoba badelela umkhuhlane obangwa ngamakhaza — uphepha. Iyabaxwayisa njalo abantwana laba abadlalela elangeni litshisa kakhulu bethembe ukunatha amakhafinoli nxa sebetshaywa ngamakhanda.
Iyaphambili itshela abantwana ukuthi bengadlaleli esizibeni ngoba bedelela umkhuhlane ochithisa umuntu igazi ibhelihaziya. Kuthiwa bengayideleli imiyane ngoba bethembe amaklorokhwini amaphilisi asetshenziswa ukwelapha umkhuhlane obangelwa yimiyane owoqhuqho. Lanxa kunjalo imbongi ibaxwayisa ukuthi loba bekwenza ukudelela eminye imikhuhlane bengakwenzi ukudlala ngemizimba yabo.
Iyabhadlaza imbongi ukuthi bangakwenzi abantwana lokhu ngoba i-Aids ikhona. Ithatha labantwana yona ingculaza i-Aids engelaphekiyo. Iphetha lesisigaba ngokuxwayisa abantwana laba ngamazwi athi, “tshi! tshi! nana!”
Online Reporter