Tshidzanani T Malaba
TOHANGANA kakale nasi tilondesedza ndebo yedu yatakasiya mutshipi yakapinda. Bulebesambeli gwaYesu gwekuti unowobe mumoyo wehango kene kusi kwemavu kwemahhuba matatu — siku nesikati, senlebesambeli Jona wakabemuntumbu wewhobe kwebusiku butatu nemasikati matatu sekwakakwagwa munaMatu 12:39,40.
Takabona kakale kuti Yesu wakabe akafanila kuti abe mukumbu kwema — awa makumi anotendeka nemabili (72 hours). Mibhuzo yatakasala nayo ndeyekuti ape tibala tibva mubuhanu madekwana lihwa tinoti netshipi mangwanana kotipa busiku bubili ne masikati an’ompela (36 hours), lebeswa le-Easter liponi?
Ayilondeni ndebo patakasiya. Ndebo Mbuya yebuHe gweNdzimu inotjenesa zwakanaka muna Mako, Luka naJohani kuti boMaria bakati benda kukumbu neTshipi mangwanana bakawana Yesu asipo. Mundiwhisise, akuzoyi bakan’wana emuka, koga bakawana asipo. “Bakawana bgwe lakunguludziwa likadusiwa pakumbu. Bakangina mukati basitongo bona mbili waHe Yesu” Luka 24:2,3. Kobva kuti ape titi Yesu wakamuka neTshipi magwanana, tonyepelana. Atayitjo tjinolebgwa neNdebo Mbuya. Lebeswa ndelinoti bakawana ntumbu waYesu usipo neTshipi mangwanana. Mbhuzo watingabenawo ndewekuti amukalini?
Tisikangan’we kuti lubaka Yesu gwakabigwa nago ndigo lubaka gwake akafanila muka nago kuti lebeswa lebulebesambeli gugwe guhhadzisike. Toziba kuti wakabigwa hhuba lihwa. Matu 28:1,2 unotipa tjedza nekwelubaka gwemuka kukwe. “Kukati mukupela kwehhuba leSabatha (in the end of the Sabbath KJV) . . .”
Tisanhu tandila mbeli toziba wali kuti hhuba nehhuba lotangisa ape masikati epela hhuba lomila. Oku ndokubva nendebeleko yeBhahayibhili. Ape kuyi mubupelo gwehhuba kene mukutangisa kwelimwe kobviwa madekwana hhuba lihwa lebigidzila kunamayi. Genesis/Kutangisa 1 unotibudza kuti Ndzimu ebaakanya hango kwakabepo madekwana, kukabepo magwanana likabe hhuba lekutanga. Kwakajalo kunalebubili kunda tjoselele. Ndizo Matu eleba nekupela kwehhuba leSabatha nekutangisa kwehhuba lekutanga leTshipi.
“Mubupelo gwe Sabatha, kotangisa (kene kolayidza tangisa/yedza) hhuba lekutanga, kwakahha Maria Magadalina nemwe Maria bewobona kumbu. Kwakabe nekutengendeka kukulu kwehango, ngobe ntumwa waYahwe wakadeluka kudzimu, kahha kakungulusa bgwe akagala pehhugwi kwalo” Matu 28:1, 2. Lukwalo gwaMatu gotibudza zwinhu zwibili: kunguludziwa kwebgwe kwakatiwa ne ntumwa wekudzimu, nelubaka gwetjiyitiko itjetji.
Hhuba lakalihwa kupela Sabatha, kotangisa hhuba lekutanga leTshipi — kulimadekwana! Ndigo zwago lubaka gwakabigwa kwaYesu mukumbu. Banoti wakamuka netshipi magwanana banobumba ndebo isipo kakale banota bulebesambeli gwaYesu gukabe manyepwa. Lebeswa ndelekuti wakamuka muhhuba linotendeka leSabatha madekwana kotangisa hhuba lekutanga leTshipi linoyi-Sunday mutjikhuwa.
Tjasala whuti tizibe kuti iye Yesu wakabe abiganyiwa lini? Mwe angati: kulelu, kwake kuli buHanu, banhu bebakanyila Sabatha. Sabatha ipi? Johani unotipa tjedza nehhuba Yesu laakabambugwa, kabulawa kabinganyiwa.
“Lakelili hhuba lobiganyidza (preparation day), Kupinda Pehhugwi (Passover) . . .” vs 14. “Ndiko BaJuda bakati mitumbu isigale mutjileyanyo ngeSabatha, ngobe kwakakuli nsi wobiganyidza (ngobe uli nsi nkulu “high/special day” nayiyeyo Sabatha)”. Hhuba leKupinda Pehhugwi lakelili “nsi,” hhuba lonyaluluka lisina tjinohigwa mulili (day of rest) linoyi Sabatha mutjiHebheru. Hhuba leKupinda Pehhugwi lake litikala muhhuba lebugumi nemahhuba mahanu (15th) wemwedzi wokutanga wegole kutebegwa khalenda yebaJuda. Nsi wa15 kene wawupi mwedzi unohanduka hhuba lakhona gole negole. Konga kuti hhuba lilo lozwagwa linogobungana? Mugole ileli lingabe butatu gole linohha lingabe Ngibelo, kohanduka gole negole.
Ndizo Yesu wakafa, kabiganyiwa nsi wa14 Nissan(Abib) — March/April mukhalenda yanasi. Hhuba lakalohwa kotjotangisa Hhubba Lekupinda Pehhugwi (Passover) Lev 23:32 ilola lakalili hhuba lonyaluluka. Ape tibala tibva muhhuba laakamuka leSabatha madekwana tibgwilila hule, buhanu madekwana ihhuba lekutanga siku nesikati, buna madekwana ihhuba lebubili siku nesikati, butatu madekwana ihhuba lebutatu siku nesikati. Yesu wakabigayiwa negobutatu madekwana hhuba lihwa. Buna kwake kuli nsi nkulu wekupinda pehhugwi (high/special Passover Sabbath being the 15th of Nissan). Easter (bala lisipo mubhayibhili) sekwatinoyiziba nasi imanyepwa anotjenamisa anobvumiwa nemaKhristu nebunji koga asinga wanike mubhayibhili. Kunjinji kwandigaleba nayeyindebo, manjinji mavesi atingatjeneselana nawo. Undikunhe tizuwe!
Kalanga Language and Cultural Development Association
[email protected] +263772610726.




