UMTHUNYWA

Lingalimi indima zonke sikhathi sinye, zehlukaniseni

YiNtatheli kaMthunywa

UGATSHA olubona ngezokulima, ukuthuthukiswa kwemithombo yaManzi solukhuthaze abalimi ukuthi bahlanyele izilimo ngezikhathi ezitshiyeneyo ngesigaba sokuna kwezulu sika-2026/27 ukuze banciphise ingozi yokulahlekelwa yizilimo ngenxa yesomiso se-El Niño esikhangelelweyo.

Kumbuko okhitshwe lugatsha lolu, abalimi baxwayiswa ukuba bahlanyele indima zabo ngezikhathi ezehlukeneyo.

“Sixwayisa abalimi ukuthi bangahlanyeli amasimu abo wonke ngesikhathi sinye ngemva kokuthola izulu elincane lokuqala.

“Ukuhlanyela ngezikhathi ezitshiyeneyo yindlela yokulima eqaphela ukuguquka komkhathi. Nxa abalimi bangahlanyela izilimo ngezigaba langensuku ezitshiyeneyo kulokuthi bahlanyele yonke insimu ngesikhathi sinye kuzancedisa ukuthi bangabi sengozini yokulahlekelwa yisivuno abasikhangeleleyo ngenxa yesomiso esikhangelelwe ukuba khona,” kutsho ugatsha lolu.

Kubikwa ukwehlukanisa ukulinywa kwezilimo kuyehlisa amathuba okuthi umlimi alahlekelwe yisivuno sonke.

Loba kukhangelelwe ukuthi izulu lingabi linengi ngesigaba sika-2026/27, abalimi bakhuthazwa ukuthi baqhubeke ngomsebenzi wokulima.

Abalimi bakhuthazwa njalo ukuthi bahlanyele kuphela nxa izulu selinile ngokweneleyo, futhi bakhethe inhlanyelo ekhula masinyane njalo emelana lokusilela kwezulu.

Abalimi babuye bakhuthazwa ukuthi balime izilimo ezincane ezinjengamabele lenyawuthi, ikakhulu ezabelweni ezilomumo womkhathi ovumela ukulinywa kwazo.

Baphinde belulekwa ukuthi bavikele ukoma komhlabathi ngokuwemboza ngotshani kumbe amahlamvu ezihlahla lensalela zezilimo ukuze balondoloze ubumanzi.

“Lingafaki yonke inhlanyelo emhlabathini ngasikhathi sinye. Yehlisani ingozi yokulahlekelwa, londolozani ubumanzi bomhlabathi njalo livikele isivuno senu,” kutsho ugatsha lolu.

Kusenjalo, abalimi elizweni lonke sebeqalile ukulungiselela ukuhlanyela, ngesikhathi iziphathamandla zisebenza ukuqinisekisa ukuthi umvundiso lenhlanyelo kufika kuwo wonke amawadi kungakapheli inyanga le.

Unobhala jikelele kugatsha lolu uSikhwicamfundo uObert Jiri, uthe abalimi abasezabelweni esezithole izulu eleneleyo bangasungula ukuhlanyela. Kodwa labo abathole izulu elincane kabalinde kuze kube lezimo ezifaneleyo.

“Impahla yokulima iqhubeka isabelwa uzulu njalo phose bonke okumele banikwe sebephiwe inhlanyelo yomumbu kunye lomvundiso wakhona.

“Esikufunayo yikuthi wonke umlimi athole ithuba lokusebenzisa i-liquid lime. Ngakho-ke, impahla zokulima sezifikile njalo ngenyanga edluleyo sethule ngokusemthethweni uhlelo lukazulu

lwePfumvudza/Intwasa eMasvingo.”

USikhwicamfundo Jiri uthe ukulungiselela kuqakathekile ngoba ilizwe lingena emnyakeni wokulima ongaphazanyiswa yisomiso se-El Niño esilamandla.

Uphethe ngokuxwayisa abalimi ukuthi bangagijimeli ukuhlanyela nxa bangathola izulu lokuqala, ngoba ukuna kwezulu akutsho ukuthi isimo sesivuma ukuthi bahlanyele.