UMTHUNYWA

Phos’ Elakho: Ungabona lisafihlelana ifoni hayi bo . . . !

Mehleli Nkunziyembongolo Dube

KWATHI ngokuphucuka okwalethwa yilokhu okubizwa ngolimi lwabondlebe zikhanyilanga i-technology kwaba lula ukukhulumisana labantu okhatshana loseduze liqede konke elifuna ukukwenza.

Ungakhumbula ukuthi kudala kwakubhalwa izincwadi kulindwe impendulo kwesinye isikhathi iyetholakala ngemva kwesikhathi eside lalokho ekade kubhalelwa incwadi sekuze kwadlula, yikho ukuza kwabomakhalekhukhwini kwanceda kakhulu.

Kuyadanisa ke ukuthi loba omakhalekhukhwini laba beluncedo kodwa sebedale udwetshu phakathi kwabanye abathatheneyo. Bakhona abaphilisana nzima emakhaya ngenxa yabomakhalekhukhwini.

Ufica umfazi lendoda kungekho ovunyelwa ukubamba owomunye. Abanye baze bafake lama-password okukhiya ukuthi lalapho eseyikhohlwe ekamelweni umkakhe angayivuli ukuze afinyelele ukubona izinto eziphakathi.

Ngake ngahlekiswa ngomunye umngane wami wathi enanzelela ukuthi ukhohlwe umakhalekhukhwini wakhe ngekhaya waphenduka esibathele okwethokazi lenkomo elilunywe yisibawu wayaphenduka esejuluka kungani ngumuntu onethwe yimbolisamahlanga. Kuvamile ezimulini ezinengi ukuthi ungabona lokhe besafihlelana omakhalekhukhwini kuyabe kukhona okutshaya amanzi, ukhona oyabe esenza okungaqondanga.

Ufica omunye aze ahambe lomakhalekhukhwini ukuyageza acine emphunyikile ewela ebhavini yokugezela avele acitshe angazabe esasebenza. Kwezinye izimuli akula osabela ewomunye sibi sabantwana engakhala aze athule umakhalekhukhwini ngoba inhloko yomuzi ifake umthetho wokuthi olwakhe ucingo alubanjwa.

Kubikwa ukhona omunye okwakulomthetho lo, owokuthi ucingo  lomunye alubanjwa kwathi lalapho kufika umbiko wengozi yemota kufuneka ukuthi umkakhe aphuthunyiselwe esibhedlela wangalunaki lukhala ucingo njengenjwayelo waze wadlula emhlabeni umkakhe engatholanga uncedo kwakuyikhona esezisola.

Umakhalekhukhwini angasetshenziswa ngendlela eqondileyo kuphileka mnandi emidenini ngoba liyabe lingafihlelani lutho ufice ukuthi uyabe ukwazi ukuthi omunye wakho ungaphi njalo uyabe ukwazi ukuthi wenzani uhlala ungevalo njalo ungamcabangeli izinto ezimbi. Labantwana bayakhululeka ukuphendula ucingo lwakho lalapho ugeza batshele lowo oyabe ekufonela ukuthi usageza kafone ngemva kwesikhatshana.

Sekukanengi sikufunda kumaphephandaba sikuzwa lemisakazweni abathetheneyo bebanga imilayezo ekumakhalekhukwini baze babulalane ngoba kulomunye oyabe emsebenzisa kubi.

Ayixabene.