YiNtatheli kaMthunywa
UKUCHWAYISISA okwenziwe ngenye inkampani yakuleli yofuzo i-“deoxyribonucleic acid” (DNA) ezimeleyo kuveza ukuthi abesilisa abayisilinganiso samatshumi ayisikhombisa (70 phesenti) bondla abantwana abangasibo babo.
Inkampani yeGlobal DNA Zimbabwe ehlola okutshiyeneyo kugoqela amadoda afuna ukwazi iqiniso ngabantwana okuyabe kuthiwa ngababo, lapho ubaba, umama kanye lomntwana abalakho ukuthathwa igazi beselihlolwa.
UMnumzana Tinashe Mugabe ongumeluleki omkhulu weGlobal DNA Zimbabwe uthe ukuchwayisisa okwenziwa ngomnyaka ka2018 kuveza ukuba isilinganiso samadoda se-70 phesenti ahamba ukuyahlolwa kwatholakala ukuba agcine abantwana abangasi babo.
“Njengomsebenzi esawuqala sifisa ukuxazulula ukungazwani kundaba zokudinga iqiniso lokuthi abantwana bazalwa ngubani ngemva kokuba amadoda engasuthiseki ngokuthi abantwana ababagcinileyo ngababo — bangabe bethethene kumbe njalo bengabazala bonke kodwa bengathathananga — inhlolisiso eyenziwa ngo2018 yaveza ukuba amadoda ayi-70 phesenti ondla abantwana abangasi babo,” kutsho uMugabe.
Uqhubekele phambili esithi kwenye njalo inhlolisiso eyenziwe nyakenye kuvele ukuba isilinganiso se-63 phesenti samadoda sondla abantwana abangasi babo. UMnu Mugabe uthe basebenzisa imitshina yakulezinsuku efika 21 nxa behlola ngokunjalo akulangozi yokuthi impumela ingabe ingaqondanga.
UMthunywa uphume ijumo wangena ezitaladeni zakoBulawayo waxoxisana lezakhamizi ngendaba yokuba bangenzani nxa bangathola ukuba sebondle abantwana abangasi babo kanye lokuthi abesifazana bayakwenza na ukunika amadoda abantwana abangasi babo.
UMnumzana Themba Nyoni uthe angaze athole ukuthi wondle umntwana ongasi wakhe uyazihlalela lomkakhe nxa kuyikuthi bebehlezi kuhle.
“Uyahlala lomkakho nxa ungathola ukuthi umntwana akusiye wakho, ungathini nxa usuvele wamkhulisa okweminyaka engu-20 nxa sifanisela, ukuphuma ekhaya kuzakwehlukanisa abantu njalo ngeke kuphathe lomntwana lowo kuhle kungamhlukumeza empilweni yakhe yonke ngakho kuqakathekile ukuthi likhulumisane lingabadala lihlale phansi,” kutsho uMnu Nyoni.
UMnu Ndlovu wekelele wathi abadala bathi ezalelwe esibayeni ngeyakho. Enye njalo indoda uIrvine Nkiwane uthe umkakho nxa umthanda akulanto enzima ngokuthi ugcine umntwana ongasi wakho. Omunye umama ongathanga ukuqanjwa ngebizo uthe kuliqiniso ukuba amadoda amanengi agcine abantwana abangasi babo.
“Manengi amadoda agcine abantwana abangayisibo babo phandle lapha ngendaba zezimali. Owesifazane uyabe esemendweni lapho okulemali khona kodwa ezithandela umuntu ongelamali bacine besiba lomntwana lowo ozagcinwa ngubaba wendlini,” kutsho inina leli.
Omunye njalo othande ukwaziwa ngokuthi nguMaMthembo nje kuphela uthe kulihlazo ukunika indoda umntwana ongasi wayo kodwa yinto ephilayo emphakathini. UMnu Mugabe uthe kwezinye izikhathi inhlolisiso lezi zibangelwa yikuthi abathetheneyo bayabe bengahlali ndawonye kanye lokuthi kucina kulokungathembani emtshadweni okwenza kucine kudingeka inhlolisiso le ukuze kubhadalwe imali yesondlo. Uthe abanye njalo bayahlolwa kusenzelwa indaba zelifa kungenzakala ukuthi elinye ilunga kuthiwa livezandlebe.




