O-LEVEL: Ukuhlaziya inkondlo, Bonke bavukisana ngayo – Jerome R Nyathi

Nxa umuntu eqala ukufunda linkondlo udinga impendulo yokuthi kambe kungaba yini lokhu abantu bonke abavukisana ngakho? Nxa esehla esiyaphansi layo kuba segcekeni ukuba lokhu okuphethwe lapha ngumqedazwe, umathanyela, isifo lesi esithiwa yiAids. Kuvela sobala ukuthi aselapheki lesi sifo sesiphice ngitsho lengqungquthela zabodokotela. Onesi kangikhulumi ngoba lokho okwehlule odokotela bona ngeke bakwenelisa.

Kayiqedisiseki yona Aids ngoba labogogo labokhulu abalalwazi ngayo. Ibhahe kakhulu kwele Zansi Africa nanku phela imbongi ithi isililo sigxile kuye. Sikhulu isililo kweleZanzi Africa ngoba yikho lapho esesiqede khona abantu abanengi. I-Aids le ibatshazwa ebusuku lemini njalo ikusasa yeZansi Africa kayikhanyi kuhle iluvivi, okutsho ukuthi isifo lesi sizakudla abantu abanengi kulowomkhono. Imbongi ixwayisa uZulu embiza ngokuthi yisizwe esihle ithi ake sizephule kulelo langabi, okutsho ukuthi kasiziphathe kuhle isizwe sakhathesi sime ngokuziphatha njengezolo khona obekubukwa nguwonke wonke.

Ngenye indlela abantu sebalahla imikhuba lamasiko abo osekubangenisele imikhuhlane enjengeAids le okukhulunywa ngayo kulinkondlo. Kayiwuqedisisi umkhuhlane lo imbongi isibuza uDokotela ukuthi ngumkhuhlane bani lo? Nanzelelani bafundi ukuthi imbongi ibuza bonke odokotela hatshi oyedwa yikho nje elotshwe ngebala elikhulu ekuqaleni. Ithi ngumkhuhlane bani obatshazwe wasakazwa kuwo wonke amazwe?

Ugcwele lakumaphephandaba wathelwa kunye lakumathelevizhini. Udokotela uphicakele watshengisa ukungaqedisisi, ukungazwisisi ngayo iAids.

Ngenxa yokuphica odokotela lumkhuhlane impela iyavuma ukuthi uAids lo uyinkinga, kaqedisiseki. Ingatholanga impendulo eyisuthisayo kudokotela imbongi ibuza kukhulu logogo umbuzo ofananayo ukuthi, “ngumkhuhlane bani lo?” Okhulu logogo bamnika impendulo ethi yikungalaleli kwabantu bakhathesi, intsha phela, okuthiwa ngosiyazi. Intsha yalamhla kayilaleli izixwayiso zabokhulu labo gogo ngoba kuthiwa basemuva kabaphucukanga.

Laba abaphambili, okhulu labo gogo besebebatshela amazwi ayimfundiso ukuthi kabenze bazabona ukuthi kuyaphetha ngani ukungalaleli kwabo.

Lokhu kufakazwa yisaga esikule inkulumo, “Yenzani sizobon’okuyawela khon’induku loxakuxaku.” Bayaphambili okhulu logogo bethi lokho okokuthi ijaha seliyinkunzi kazelusile bona kuyabethusa. Ngamazwi alula okhulu logogo bethuswa yilokhu okwenziwa ngamajaha akhathesi abakhombisa lapha lalapha bethi bazinkonjwa.

Lakuntombi ngesifanayo, okhulu logogo bethuswa yikuzwa ukuthi bezwe kuthiwa intombi kayimazi umnikazi wesisu ngoba ibiqome amajaha amanengi. Bayafunga ijoyi okhulu logogo bethi umkhuhlane lo uyisijeziso esivela kwabaphansi, amadlozi, nanku phela sebekhuze bethi kumbe uzaphela kodwa sebeze badela.

Nanzelela ukuthi kayiphelanga inkondlo le sizayiqala lapha kuviki ezayo.

Related Posts

IBosso ibonga abasekeli

Nkosilathi Sibanda IQEMBU leHighlanders selibonge bonke abasekeli balo abahambe eGweru ukuyakhuza iqembu kumdlalo walo leTelOne ngoMgqibelo. Kumbiko okhitshwe liqembu ngoMvulo ekuseni, iBosso ithe uthando lwabasekeli kaluqhubeke, njalo lukhuthaza abadlali, abaqeqetshi…

Kulimele abangu-20 kungozi yomgwaqo eMahatshula

  Raymond Jaravaza ABANTU abangu-20 balimele ngemva kokungena kungozi yomtshova lenye imota eyenzakale emgwaqweni omkhulu osuka koBulawayo usiya eHarare, eMahatshula ngoMvulo ekuseni. Umqondisi weBulawayo Fire Brigade, uMnumzana Mhlangano Moyo uthe…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

×
×