Mthwakazi omuhle, sizwe esithandwa yinkosi, kambe sisaseyibo na abathandwa yinkosi? Ngitsho ngoba sesaba ngabantu abangawaqakathekisiyo amasiko. Umzali sengumzali womntwana omzalayo kuphela. Sekwaphelela ngaphi ukuthi umntwana ngowethu sonke? Pho sizabakhulisa njani abantwana nxa singakwazi ukulandela isiko lethu? Angithi abampunga ekhanda babethi isizwe esingalondi amasiko aso sikhohlakele.
Lezinsuku kukanengi kubanjwa abantwana besikolo besebenzisa izidakamizwa. Kambe bakufunda ngaphi abantwana lokhu? Kuyadanisa ukuthi ngensuku zalamuhla lokhe sisehlulwa ngabantwana bethu ukubalaya okuqondileyo. Kuyayangisa ukuthi umntwana axotshwe esikolo ngenxa yokuthatha izidakamizwa.
Ngangizwe abanye abantu bethi ababalisi yibo abehluleka ukuvikela abantwana ekwenzeni okubi. Hatshi sizwe sikaMzilikazi, asingatshayi inja sifihle umphini. Asibafundiseni okuqondileyo nxa besemakhaya ukuze nxa besesikolo bekwenqabe. Iqiniso yikuthi umntwana ofundiswe ukuthi emzini akudliwa lakanye kadli loba sekutheni. Thina abazali siyehluleka ukufundisa abantwana bethu okuqondileyo. Asibagoqeni besagoqeka abantwana bethu emakhaya. Sibafundise ukuhlonipha abazali kungakhathalekile ukuthi uyakuzala loba cha.
Lani babalisi akeliyekele umkhuba wokuphinga labantwana besikolo. Balithembe njani abazali nxa libuye libakhombise? Lizabakhuza lithini nxa selizibonela amaphuhlamponjwana ezinganeni zesikolo. Asizigqajeni sizizwe silomlandu wokwakha isizwe sethu ngokukhulisa abantwana ngendlela eqondileyo. Libusebenzise ubuntu elibufundiswayo nxa lilolongwa emakolitshini. Abalezi insuku bona bakuthena amadolo, wawuthi nxa uthi uyamkhuza uzwe ethi “awungizali”. Kambe ngumntwana ozakhula abe yini emphakathi okhuluma amagama afana lalawo? Angithi nje ngabantu abazasingcolisela isizwe sethu sibe yinhlekisa kwezinye izizwe.
Asivuselelwe isizwe sethu lathi kube khona esiziqhenya ngakho. Ngiyiphosa ebandla bakaMalandela ngoba enhle ivele ithungelwa khona ebandla. Ikusasa yabantwana bethu isezandleni zethu. Abasakhulayo badinga ukwelulekwa yithi ukuze bekhule bewazi umhlaba. Asibakhuzeni njengesizwe sethu sonke. Umzali akabe ngumzali womntwana wonke njengalokhu okhokho bethu babekwenza bengakayi kwelamagade. Ngangizwe ogogo bethi ngezikhathi zabo umntwana owayetholakala esephula umthetho wayekhuzwa ngoswazi loba ngubani njalo wayethi engabika ngakibo ukuthi utshayiwe abazali bakhe bemphinde futhi ukuze angaphindi.
Pho sekwangenani esizweni sethu? Yisimanje na esenza silahle imikhuba yethu emihle sisale lemikhuba yokuza ebulala impilo zabantwana? Ngabe kubangelwa ngamalungelo lawa asekhona? Kumbe njalo yikwekethisa kwethu njengesizwe? Asibambaneni bantu abalomthetho sikhulise impilo zabantwana bethu. Kuyisifiso sethu ukuthi babezinkokheli ezihlelekileyo ngoba zikhuliswe ngenhlonipho.
Abadala babethi akhala emabili kanti njalo esisodwa asizigezi. Babetsho beqinisile ngoba isizwe sakhiwa ngabantu ngokwehlukana kwembono yabo. Asivukeni bakaNdaba siqondise lapho okonakele khona silwele umhlaba wethu sijabulise okhokho bethu. Ayiqhubekele phambili imfundiso abasitshiyela yona, ulwazi silwandise kulutsha lwethu oseluvuke okunye okungaziwayo kuleli.
Phakama Mthwakazi, phakama sizwe esilodumo ngokukhulisa isiko elihle lokufundisa abasakhulayo indlela eziqondileyo zokuphila. Lani bantwana libalalele abadala ngoba kukude lapho abavela khona njalo kunengi abakubonileyo.




