ISIZWE yisizwe ngenxa yabantwabaso Mthwakazi kaNdaba ngakho kubalulekile ukuthi isizwe sondle abantwabaso ngendlela eqotho. Ngitsho ngoba kulezinsuku abanye abazali sebephenduke impisi eziphangayo nampo bengenela abantwababo libalele.
Lokhu sokuyinsakamvukela umchilo wesidwaba nanko phela abantwana badlwengulwa kusa kwamalanga khonapho bebanjwa ngabantu abadala okwesabekayo. Nansi isizwe sivuka ubunke simila impondo singena igusu Batayi.
Njengakulezinsuku khona sokunzima, ngeqiniso sizamila inkwili singasi Manyanyadu.
Uzwa kuthiwa usane olunganganani lubhinywe yinkalalakatha yendoda ithi nxa sisemthethwandaba uzwe ithi lwaluyihlalele kubi. Kambe bakithi kwake kwenzakala ngaphi ukuthi inkalakatha yendoda ithi nxa ibona usane iginye amathe? Yibo-ke ubuthakathi lobu osobusenzakala kulezinsuku noma nje singakaze sibabone bethakatha kodwa lokho yibo kanye.
Okutshwaqisa umzimba yikuthi abantu sebephenduke inkukhu enatha amaqanda ayo abanye bahle babone kungcono ukuthi babe luthango oluzidlela amakhomane. Uthola kuthiwa indoda sileminyaka ethile izincindela kumntanayo aze akhulume nxa sekhulile. Umntwana onjalo angithi esiNtwini kuthiwa lejaha lihle limbalekele ngoba uyabe sengcolile. Abantwana abanjalo yibo ozwa kuthiwa sebephila ngokuthengisa umzimba ngoba abanye bahle bazidele babone kungcono ukukhalala ngoba behle bakhalalwa ngoyise.
Into eyethusayo yikuthi kuthi kunjalo kwesinye isikhathi uzwe ngozibhincamakhasana sebeyikhuluma indaba kodwa unina womntwana engayithi vu! Kwezinye indawo indaba enjalo bayayihlala sibili iphele kunjalo kuthi labomakhelwane besabe ngitsho lokuvula umlomo. Kambe yimpilo bani enjalo Mthwakazi kaNdaba?
Ukuganga lokhu akwenziwa ngabesilisa kuphela kodwa labesifazana sebevuke ubunke kulezinsuku. Umuntu omdala usuka abuswe ngokwakibo uzwe sokuthiwa ubambe umfana omncane bakithi khonapho elendoda. Lokhu kuhle kuveze sobala sibili ukuthi kukhona okuyabe kumbusa.
Kwesinye isikhathi uzwa kuthiwa inkalakatha yenina litshaye umntwana laze lambulala. Asazi ukuthi kuyabe kuhambe njani kambe umuntu aze abulalale umntanakhe? Lokhu kuhle kuveze sobala ukuthi kuyabe kukhona okumbusayo. Angithi nje bathi abesifazana yibo abalesihelo njengabantu abazi ngcono ngokubelethwa komntwana.
Pho abakhathesi sebenjani bakwethu? Yimihlola batayi, inkomo idla amaqanda kulezinsuku.
Yebo kambe bakhona asebephenduke ubunyamazana ebantwaneni babo kodwa labo abantwana bakhona ikakhulu asebekhulakhulile labo sebevuke okunye. Umntwana wakhona umthola ethi nxa evela geza athandele ithawulo kumbe amalembu la afikayo khonapho esazi ukuthi uyibophe mbijana. Ethi nxa esiyafika lapho okulomzawakhe khona oyindoda ayiyekele ithukululeke iwele phansi. Kuthi nxa kunjalo azenze oyethukileyo bakithi ephenduke insika yesawudo eyabonwa libhayibhili elingcwele.
Njengoba nje isono sabesilisa sivela ngokubona kambe nxa intombi sivele yaba ze phambili komuntu oyindoda kungaba njani? Angithi yikubamba oluphuphumayo nje? Kulawo amadoda akwazi ukuzibamba umntwana onjalo engabona ukuthi awunyikinyeki uhle abophe iqhinga lokukuninda ngeqaqa ethi ube sembhinya, esitsho esenga ezimithiyo. Abanye babethi nxa sebezwe lelo baphelelwe bahle babuswe yisono bagcwalise izifiso zomntwana kuhle kube yinhlala yenzeka.
Kuthi mhla kuvelayo njengoba umntwana lo uyabe esaseleminyaka emincane engavumiyo ukuthi enze lokhu kuhle kuthiwe ubhinyiwe. Asazi-ke lapha iyabe siyimpicabadala kodwa iqiniso yikuthi labantwana bakulezinsuku sebesenza iziga. Guqukani bakaMalandela liphile ngokuthula lingaze laqothula ubuzwe benu.




