KUTHE kuqala umvukela elizweni laseNingizimu Africa wokuthi abantu abavela kwamanye amazwe bakhonjwe indlela eqonda emakubo sakusola ngoba indlela okwenziwa ngayo kwezinye indawo yayihlasimulisa umzimba ikakhulu nxa abogatsha lomthetho bekhatshana.
Abantu babethatha umthetho bawufake ezandleni zabo bacine sebechitha igazi bemotsha lomphefumulo, babuya ngobunengi sabamukela kuhle abanye babuya bengela lutho bethi bajunyiwe impahla zabo zasala khonale, abanye njalo ngabazisukela besizwa imikhankaso bahle babutha okwabo baphenduka ekhaya, omakholwa ngokubona njengoTomasi wasebhayibhilini balayitshwa ngamabhasi bazochithwa emngceleni weBeitbridge.
Kunjiva lezi ezadudulwayo bakhona abamukele lesi isimo kubuye kube labanye abaphila sanyamazana. Laba abaziphilisa okwenyamazana sebeqalile ukuhlupha abantu kungaba sendaweni zokuzithokozisa uthola beseqa begada amatafula njalo bachazwa yikuxabana lamapholisa. Bayadelela ngapha bengela lamali. Bathanda impilo yodlame uthola sebemise umdlambulu okwenkunzi yebhubesi enyenyela inkonkoni enatha amanzi esizibeni sikathukela.
Abantu bakhona nxa kusemakhaya abafuni kusebenza kungaba yikuyathelela esivandeni kumbe ukuyanqanda inkomo okwabo bafuna ukugeza bagqoko baye emavinkilini uzwe bethi ngifuna ukuyabukela enye i- episodi emnandi ngizibuze ukuthi kungani wayengathengi omabonakude lamasola esesekhonale ngoba khona kuncwebeka, ngabe uzibukelela esekhaya endlini.
Umuntu wakhona angahamba aye emavinkilini ubuya bekhala ngesitshebo ethi asiqondakali kakhulu nxa kuyabe kutshetshwa ngomfushwa wendumba ongela matamatisi.
Zinjiva ezinjalo asikwamukeleni ukuthi liduduliwe njalo uHulumende utshilo kubomabonakude lemihlanganweni lakumaphephandaba ukuthi abangela zithupha lencwadi zokuzalwa abayethatha incwadi lezi mahala njalo nxa behlangana lobunzima bakhulume, futhi kulabo abazi imisebenzi yezandla enjongokwakha lokubaza benze amaqembu abo bancediswe ukuthola amathenda bathole imisebenzi kulokutshona behequka besiyale lale.
Ayixabene.




